Zuinig

IMG_1896.jpg

Moeten alle rollen in een les aan bod komen? Natuurlijk niet. De vijf artistieke gebieden geven aan waar je op lange termijn aan werkt. Een te grote ambitie op een te korte tijd levert maar één ding op: oppervlakkigheid.

Hoe kan het dan wel? De minimalistische schilderijen van Hans Fohan visualiseren een interessante piste. Deze kunstwerken bestaan voor het grootste deel uit witruimte. Enkele vlekken vullen bescheiden het doek: kleine ingetogen explosies. Minimaal en weloverwogen speelt de kunstenaar met vorm, beweging en kleur.

En dat doet ook een leraar kunstonderwijs. Hij schildert zuinig met de rollen (kleuren):  wat vakmanschap (grijs), performer (geel), unieke ik (rood) …. Hij focust op enkele aspecten en geeft er kwaliteit aan.

Meer heeft één lesmoment niet nodig.

Kunstorakel

IMG_2265.jpg

Bij de start van het schooljaar gaf Hans Martens, directeur van de Academie voor Beeldende Kunsten in Mechelen, zijn leraren een set speelkaarten cadeau: Art Oracles, Creative & Life Inspiration from the Great Artists. 50 kaarten, 50 kunstenaars en gebalde teksten die je werk, leven of artistieke praktijk kunnen voeden.

De gebruiksaanwijzing is simpel: kies een kaart, raadpleeg het kunstorakel en laat je inspireren. De korte gedachten vragen wat tijd om binnen te komen. En dat maakt dat je  teruggrijpt naar de kaarten.

Enthousiast meldde Hans nog dat verschillende leraren de kaarten al gebruiken in hun klas.

IMG_2268.jpg

Tijd (nodig) voor verandering

metalen-mecanisme-klokken-met-raderwerk-d-164-cm-1000-10-10-130349_8.jpg

 

Een musicus, danser, woordkunstenaar of schilder word je niet op één dag. Ook je visie op kunstonderwijs veranderen vraagt tijd. Geleidelijk stuur je je lespraktijk bij. Eerst stel je je huidige lespraktijk in vraag. Daarna? Het nieuwe laten binnenkomen, experimenteren, aanpassen en opnieuw proberen.

Ik stel vast dan er verschillende vormingsmomenten nodig zijn voor leraren in de diepte doordrongen geraken van de artistieke rollen en de voedende kijk op evalueren. En daartussen is er best voldoende ruimte om dingen uit te testen in de eigen praktijk. En dat gaat soms ook gepaard chaos (in je hoofd).

Een lerares vertelt in een mail hoe ze dat proces ervaren heeft:

Hoe langer ik aan dit project meewerk, hoe fantastischer ik het vind. Ons deeltijds kunstonderwijs had dringend nood aan een nieuwe en stimulerende kijk.

Een veilige omgeving om te kunnen experimenteren en zoeken was noodzakelijk. De directeur gaf ons vertrouwen. Dat maakte het verschil.

Het eerste jaar was het zwoegen en vooral heel veel in het duister tasten. Je wist niet goed waar naartoe …

Nu, vier jaren later lijkt alles zo vanzelfsprekend. Wat zijn wij op korte tijd geëvolueerd, ongelofelijk!

Petanque

petanque.jpg

Leraren deeltijds kunstonderwijs krijgen meer vertrouwen en autonomie. Maar ook meer verantwoordelijkheid. Nu de centraal georganiseerde examens op heel wat academies minder dominant zijn, ontstaat er bij sommigen onzekerheid. Ze moeten een jaartraject zelf plannen en organiseren. En dat vraag denkwerk. Bijvoorbeeld ijkpunten uitzetten. Want naar iets toewerken, blijft belangrijk.

Vergelijk het met petanque. Als je het kleine balletje niet uitgooit, is er geen spel.

Dus kies je doelen … Niet te ver maar ook zeker niet te dichtbij. Want kunstonderwijs hoort uitdagend te zijn.

Intake met beelden

image001

Iets uitdrukken hoeft niet altijd met woorden te gebeuren. Soms levert een andere vorm interessante dingen op.

Een lerares van de academie van Sint-Truiden werkte met een set inspiratiekaarten (bijvoorbeeld picture this) voor het intakegesprek. Leerlingen kregen de vraag ‘Wat is je droom voor dit jaar?’. Uit de set kaarten kozen ze een foto die daar uitdrukking aan gaf. Dit was het uitgangspunt voor het gesprek.

De kaarten bleven ook de komende maanden zichtbaar in de klas. Kwestie van het doel voor ogen te houden.

Intentiegesprek

Tiener.jpg

De start van semester twee: een moment om vooruit te blikken. En om energie te tanken.

Samen op weg gaan met een leerling begint bij afstemmen op elkaars verwachtingen.

Een leerling komt met bepaalde verwachtingen of ambities naar de academie. Dààr ontmoet hij jou: een leraar met eigen voorkeuren, sterktes en kwaliteiten. En die leraar moet ook rekening houden met een aantal leerplanverplichtingen.

In een intentiegesprek neem je de tijd om deze drie perspectieven in te nemen.

  • Wat wil de leerling? Waar liggen zijn dromen? Waar krijgt zij energie van?
  • Wat vind ik – als leraar – belangrijk? Waar is volgens mij de leerling aan toe?
  • Wat wordt er van ons verwacht? Wat moet voor de overheid en de academie?

Het samenspel van deze elementen levert een gedragen palet aan doelen, competenties en leeractiviteiten op. En energie om er werk van te maken.

Goed begonnen is half gewonnen.

Metaforen

aardappels-zak-748.jpg

Ik beken. Ik pik graag metaforen van collega’s. Stelen in de beste betekenis van het woord. Zoals deze:

Dit klinkt als een patattenzak die van de trap afrolt.   (merci Tom)

Eerst zie je dan een glimlach op het gezicht van de leerlingen. Wat zegt die nu? En daarna volgt het inzicht dat een passage niet sprankelend en gearticuleerd gespeeld is. Werkt.

Ook leraars zang hebben een ongelofelijk arsenaal aan metaforen. Omdat hun instrument niet zichtbaar is, moeten ze wel. Voorbeelden?

Je swingt als een wasmachine: je speelt technisch juist maar het mist ziel en feel.

Zing over de wasdraad: beeld je in dat je kin over een wasdraad hangt en er niet vanaf mag glippen. Alles wat je zingt moet je over die wasdraad heen gooien.

Zing als vers gezette koffie, niet als koffie die je net hebt opwarmd: zing alsof het de eerste keer is dat je die woorden in je mond neemt.

Metaforen en vergelijkingen, beeldrijke en competentiegerichte interventies die bij kunstonderwijs passen…

…en die wat lichtheid aan het academiebestaan geven.