Schrappen doet scheppen

stiftgedicht.gif

De ruimte die een componist aan de uitvoerder geeft, kan heel verschillend zijn. Partituren uit de renaissance gaven veel ruimte aan de uitvoerder. Je kon zelf bepalen met welke instrumenten je een partituur wilde spelen. Aanwijzingen over karakter, tempo en volume waren minimaal.

In latere periodes nam de componist steeds meer ruimte in en bepaalde sterker de uitvoering. De witte ruimte voor de musicus werd kleiner.

Willen we de kunstenaar in onze leerling aanmoedigen dan zijn meer open partituren een kans. Ze kunnen een opstap zijn naar zelf maken.

En als je dit soort partituren niet hebt, maak je ze toch gewoon zelf. Neem een zwarte stift en he     kan        b              heel

Voor alle emoties

4932_ba.jpg

Het moge een opluchting zijn, schrijft Chantal Pattyn, dat we in deze tijden van ratio en cijfers alsnog emotionele wezens blijven die lachen en huilen. Niets menselijks is ons vreemd. De mooiste en meest aangrijpende bladzijde uit de klassieke muziek zijn geschreven als een muzikaal antwoord op diep menselijke vragen. Dat is nu eenmaal wat grote kunstenaars kunnen: ze laten je dingen zien die je niet kende. Zelfs niet bij jezelf.

Het boek (met cd’s) Iedereen Klassiek van Klara laat ons via de grote emoties kennismaken met onsterfelijke muziek.

Deze emoties zijn verdriet, troost, angst, macht, melancholie, verlangen, extase, pathos, evenwicht, rust, poëzie, gratie, energie, feest, ironie en humor. Een prachtig palet.

Wat zou het toch mooi zijn als leerlingen gedurende hun doortocht op de academie deze emoties zouden kunnen verkennen. Niet de techniek of de kunstgeschiedenis als ordenend element van een opleiding. Maar de (eigen unieke) emoties.

Expressionist Daan

a53f4e8b-70e5-11e6-94b1-00163edf843f.jpg

Popartiest Daan vertelt in de de Morgen dat hij een expressionist is.

Ik kan iets overbrengen, zelfs al is dat op een brute en lompe manier. Ik speel eigenlijk piano zoals een flik zijn pv tikt: met twee vingers.

Je hoort dat er enige urgentie achter mijn muziek zit. Virtuoos zijn is daarbij een handicap: muziek moet uit de ziel barsten, niet noodzakelijk uit het hoofd.

Interessant: ambacht staat soms het kunstenaarschap in de weg. Ik denk dat vele leraren DKO het hier niet mee eens zijn ;-).

Maar misschien moeten we deze gedachte toch niet direct parkeren als onzin of provocatie. Al is het maar om onze praktijk vanuit een ander perspectief te bevragen:

    • Kunnen leerlingen zich met vier noten of akkoorden al uitdrukken als kunstenaar?
    • Of moet je eerst enkele jaren alleen trainen op de techniek?
    • Is moeilijker steeds het doel? Of mag het ook artistieker zijn?
    • En wat doen we met de tegendraadse en eigenzinnige Daantjes of Meurissen die naar onze academie komen?

Re dorisch

kapiteel-dorisch.jpg

De tijden zijn veranderd.

Een leerling vergat om si mol (aan de sleutel) te spelen.

Het deed me terugdenken aan een eigen traumatische jeugdervaring in de pianoles. Ik had de drie kruisen niet gelezen en het werk in la klein (in plaats van la groot) doorgenomen. De uitbrander die daarop volgde ben ik nog steeds niet vergeten. De datum ook niet: het was 6 december. Een sinterklaasdag in mineur: letterlijk en figuurlijk.

Terug naar nu. Ik gaf aan dat je ook op gitaar een si mol moet spelen als die aan de sleutel staat. Maar ik stelde ook vast dat de versie in re dorisch goed klonk. Die modale toonaard gaf het werk een interessante kleur. We hebben samen beslist om voor die alternatieve uitvoering te gaan.

De tijden zijn veranderd. Soms is het verstandig om de partituur nauwkeurig te volgen. Dan reageer je als vakman. Maar op andere momenten mag ook het onverwachte zegevieren. Dan krijgt de avontuurlijke kunstenaarskant  de overhand.

Begrafenismuziek

Mertz.jpeg

Ik wil graag begrafenismuziek spelen. Het kwam er wat onhandig uit, maar deze leerling gaf tijdens een intentiegesprek toch wel op een interessante manier aan waar ze naartoe wilde.

Het gesprek daarna bracht helderheid. Ze zocht troost in muziek. Niet therapeutisch, nee dat ging te ver. Wel een verkenning van haar eigen melancholische binnenkant. Muziek als traagwerkend medicijn.

Prachtige weemoedige gitaarmuziek van John Dowland, Johann Kaspar Mertz en Fabian Payr kleurden dat jaar haar repertoire in.

Foute Mia

Wouter-Van-Belle-KBL5.jpg

De iconische pianopartij van het nummer Mia van Gorki is door een fout ontstaan.

Producer Van Belle vroeg om de tape te laten lopen. Maar hij dacht dat het nummer in een andere toonaard stond, en zijn eerste noot was een toonaardvreemde noot. Dus speelde hij snel een noot hoger om zichzelf te corrigeren. Om zijn fout te maskeren is hij dat dan maar blijven herhalen, en zo is het beroemde pianomelodietje ontstaan. Het geniale was dat hij de band liet spelen…

Fouten als een creatieve kans. Een fijne insteek om lessen een onverwachte en spannende touch te geven. En een eenvoudige tool om de kunstenaar aan te spreken: open staan voor het onverwachte en daarop verder springen. Zoals op een trampoline.