Kunstorakel

IMG_2265.jpg

Bij de start van het schooljaar gaf Hans Martens, directeur van de Academie voor Beeldende Kunsten in Mechelen, zijn leraren een set speelkaarten cadeau: Art Oracles, Creative & Life Inspiration from the Great Artists. 50 kaarten, 50 kunstenaars en gebalde teksten die je werk, leven of artistieke praktijk kunnen voeden.

De gebruiksaanwijzing is simpel: kies een kaart, raadpleeg het kunstorakel en laat je inspireren. De korte gedachten vragen wat tijd om binnen te komen. En dat maakt dat je  teruggrijpt naar de kaarten.

Enthousiast meldde Hans nog dat verschillende leraren de kaarten al gebruiken in hun klas.

IMG_2268.jpg

Inplannen

DSC_4299-1.jpg

Wil je leerlingen laten creëren? Moedig ze dan aan om er gewoon aan te beginnen. Want de bekende boutade dat creatie 1 procent inspiratie en 99 procent transpiratie is, klopt wel. Vasthoudendheid en doorzetten zijn belangrijke succesingrediënten.

En doorzettingsvermogen kan je ontwikkelen. Door bijvoorbeeld elke dag werktijd in te plannen. Ellen Dickwitz schrijft in haar boekje Zo word je een geweldig dichter dat ze zo heel luie mensen heeft zien veranderen in gedisciplineerde schrijvers. Ze laten nog steeds hun afwas een paar dagen staan, maar dat is minder erg dan niet schrijven.

Ingeplande werktijd maakt van leerlingen die willen oefenen leerlingen die oefenen.

Donkere wolk

wolkenlucht-cloudy-sky-Karin-Broekhuijsen-Buiten-beeld-236120.jpg

Sinds dit jaar is mijn gitaarklas nog meer een laboratorium voor nieuwe creatiepraktijken. Een avontuurlijke zoektocht hoe je de kunstenaar kan uitdagen.

Schrijf een wals van de donkere wolk. Met deze opdracht stuurde ik leerlingen naar huis. We namen eerst de tijd om de opdracht te verkennen. Wals aha, dat is in 3/4. En uit een luisterfragement leerden we dat chromatisch dalende noten een triest gevoel oproepen.

De resultaten die ik de volgende weken hoorde, waren fantastisch. En na wat sleutelen werd de toon nog meer dissonant en de wolk donkerder.

Waarom dit werkte? De opdracht prikkelde de verbeelding. En enkele parameters stonden vast. Die afbakening maakte het haalbaar en voldoende veilig: wals, een afgesproken toonaard en chromatisch dalende noten…

En heb jij ook zulke parels van opdrachten?

Naar Siberië?

0107OntdekkingSiberie4-646x350.jpg

Op een concert in een academie zag ik een bijzonder optreden.

Een leerling met als tweede instrument piano waagde zich aan prelude opus 3 nr. 2 van Rachmaninov. Hij speelde anderhalf jaar piano. Onmogelijke opdracht, veel te moeilijk werk. Maar de sturm und drang om grote muziek te spelen was niet tegen te houden.

De start was imponerend. Brede akkoorden, het grote gebaar. Het middendeel ontaardde in een eigen improvisatie. In de stijl van Rachmaninov. De wroetende akkoorden werden nog donkerder. Hij musiceerde bijna in extase. Op het einde pakte hij de partituur weer op.

Wat een interessante kluif voor een (klassieke) jury:

Kan dit wel? Is dit geen onvoldoende? Of 0/100? De partituur zomaar langs de kant schuiven? Of moeten we juist zijn experiment belonen en waarderen? De keuze om iets bijzonders te doen met het werk? Want artistiek was dit zonder meer interessant.

En moeten we zijn leraar op strafkamp naar Siberië sturen? Of hem juist aanmoedigen om dit soort risico’s te blijven nemen? Om hetgeen zich aandient te versterken?

Zelden een uitvoering op een academie gezien die zoveel relevante vragen en gedachten opriep.

Maps of getting lost

screensnapshot-22-11-2014-10-48-40

Artistieke competenties vragen niet om de kortste en snelste weg. Treuzelen, verdwalen en verloren lopen horen erbij.

Fotograaf John Ryan Brubaker verzint voor zijn project maps of getting lost manieren om verloren te lopen in een stad. Hij wandelt er doelloos rond om de omgeving te observeren. Hij laat zich leiden door zelf gekozen uitdagingen:

  • loop zo lang mogelijk naar beneden;
  • volg de patronen in de kasseien;
  • sla altijd linksaf als dat kan.

Dit levert subtiele poëtische beelden op. En het inzicht dat verdwalen een sterk product kan opleveren.

Meer weten? www.jrbrubaker.com

Onderzoekende dansers

IMG_1852 (1).jpg

Een lerares dans van de kunstacademie Noord-Limburg liet zich uitdagen door de maand van de onderzoeker op haar academie. Ze experimenteerde – gespreid over enkele weken – met een nieuwe werkvorm:

  1. via een geleide improvisatie ontwikkelden leerlingen nieuwe bewegingspatronen;
  2. twee groepen kregen de opdracht om die bewegingspatronen om te zetten in een grafische tekening;
  3. groep 1 ging daarna aan de slag met de tekening van groep 2 en omgekeerd;
  4. en dan volgde de ultieme opdracht: zet de tekening van de andere groep om in beweging op een ander muziekwerk.

De lerares deelde achteraf haar enthousiasme: dit was een bijzonder leerrijke ervaring voor leerlingen én leraar!

Hoe voelt woede?

Emotis_3.jpg

Kunst ervaren of maken roept emotie op. En die emoties doen iets met ons lichaam. Dat is nu in kaart gebracht. Onderzoekers uit Finland ontdekten dat emoties specifieke lichamelijke sensaties veroorzaken.

Ze lieten 700 proefpersonen een reeks emotionele woorden, gezichten en filmpjes zien. Elke keer gaven de deelnemers aan of ze een emotie voelden. En zo ja, of dit gepaard ging met een gewaarwording in een lichaamsdeel. Dat werd opgetekend in emotiekaarten, een silhouet van het menselijke lichaam.

Hoe lees je deze emotiekaarten? Geel en rood duiden op extra activiteit, blauw op een verminderd gevoel, en zwart is neutraal.

Conclusie? De emotiekaarten zagen er voor bepaalde emoties opvallend gelijk uit. Proefpersonen konden zelfs emotie aflezen uit een emotiekaart van een andere. Vooral voor woede was dat makkelijk. Bijna elke emotie veroorzaakt meer activiteit in de borst: een versnelde hartslag en ademhaling. Dat de proefpersonen ook het hoofd vaak rood inkleurden, duidt op activiteit van de gezichtspieren. Maar ook op veranderingen in gedachten en gevoelens.