Optreden is repeteren

Schermafbeelding 2019-09-03 om 10.17.10.png

Elf jonge acteurs keren met hun collectief Camping Sunset de theaterwetten om: zo weinig mogelijk repeteren en zo veel mogelijk uitproberen op scène. Deze keuze is zeker ook een aanklacht tegen de beperkte middelen in de sector. Vaak wordt er weken hard gerepeteerd en kan je daarna een voorstelling maar drie keer spelen. Moeilijke tijden voor kunstenaars.

Het concept minder repeteren, meer spelen is daarnaast een interessante provocatie en zet aan tot nadenken. Iedereen weet: zelden zijn de premières de beste voorstellingen. En toch is dat net wat we van onze leerlingen verwachten. Het moet er van de eerste keer staan. 

Camping Sunset daagt me uit om dit schooljaar te experimenteren met optreden.   Leerlingen spelen op dezelfde dag bijvoorbeeld hun programma verschillende keren na elkaar. Een kleine groep toeschouwers schuift van de ene naar de andere ruimte. Tussendoor is er tijd om stoom af te blazen en bij te sturen. Vijf keer je programma herhalen en laten groeien: zo wordt optreden ook repeteren. 

En misschien moeten we de vijfde voorstelling dan maar de première noemen. Lekker tegendraads.

 

Altijd iets klaar hebben

maxresdefault-1.jpg

Je vindt ze in luchthavens en winkelcentra: piano’s die globetrotters en klanten uitnodigen om iets op de toetsen te tokkelen.

Je hoopt dat vele leerlingen van onze academies die uitdaging zonder verpinken oppakken: gaan zitten en spelen. Zonder voorbereiding. Zo zal er in juli en augustus onafgebroken muziek klinken in de luchthaven van Zaventem. Een stroom van leerlingen van onze kunstacademies die met trots hun altijd-klaarrepertoire laten horen.

Altijd iets klaar hebben, het is een waardevol doel in ons raamleerplan. Nee, geen enkele uitvlucht telt nog: maar ik heb mijn boek niet bij… ik ken niets uit het hoofd… ik weet niet wat ik moet spelen.  Als oma en opa vragen om iets te spelen, dan kan je dat.

Vangnet

 

restgrond-1280x720.jpg

Doorspelen (als het fout gaat). Dat vragen we aan onze leerlingen. En het is ook een leerdoel uit het raamleerplan. Maar hoe leer je hen dat? En wat moeten ze dan doorspelen?

Een leraar piano van de Kunstacademie Noord-Limburg gebruikt de metafoor van het vangnet. Hij zoekt met leerlingen naar iets waarop ze kunnen terugvallen als het fout loopt: een akkoord, de grondnoot, een sleutelwoord, een basismelodie, een schema …

Dit vangnet geeft leerlingen vertrouwen: ze kunnen zichzelf altijd redden.

Een fout opvangen kan je leren. In het judo en de circusschool is dat een onderdeel van de training. En waarom niet bij ons?

Begrafenismuziek

Mertz.jpeg

Ik wil graag begrafenismuziek spelen. Het kwam er wat onhandig uit, maar deze leerling gaf tijdens een intentiegesprek toch wel op een interessante manier aan waar ze naartoe wilde.

Het gesprek daarna bracht helderheid. Ze zocht troost in muziek. Niet therapeutisch, nee dat ging te ver. Wel een verkenning van haar eigen melancholische binnenkant. Muziek als traagwerkend medicijn.

Prachtige weemoedige gitaarmuziek van John Dowland, Johann Kaspar Mertz en Fabian Payr kleurden dat jaar haar repertoire in.

Deur

We hebben als leraar in de kunsten wel iets met deuren van concertzalen. Eindeloos wachten met je leerling tot je binnen kan. Met fierheid die deur openen omdat je weet dat het publiek iets moois te wachten staat. Of ouders tegenhouden die ongepast willen binnenglippen.

Sommige theaterdeuren doen meer dan de heilige stilte bewaken. Ze vertellen wat je binnen mag verwachten. In theater de Kleine Komedie in Amsterdam fotografeerde ik volgende toegangspoort tot de kunsten:

IMG_2447 2.jpg

Songbook

Schermafbeelding 2018-10-19 om 07.31.09.png

De academie van Beringen stelt elk jaar een songbook samen. Dit pakket liedjes en begeleidingen vormt het cement tussen verschillende vakken en opties.

In het muzieklab (MCV) worden de liedjes aangeleerd. Instrumentleraren oefenen de variabele begeleidingen in. Klassen compositie maken arrangementen, leerkrachten dans eenvoudige choreo’s en leerkrachten woord zoeken passende teksten.

Songbook heeft fijne effecten:

  • leraren ontmoeten elkaar om het materiaal te kiezen en aan te maken;
  • leerlingen ervaren via songbook de verschillende vakken meer als een eenheid;
  • en ze hebben na enkele jaren een uitgebreid liedrepertoire dat ze graag blijven zingen, ook als ze 12 jaar of ouder zijn.

En dan is er nog een artistiek surplus: zet twee willekeurige klassen en enkele instrumentisten op een podium en een lied uit het songbook wordt ingezet.

Raken en geluk

rsz__dsc6229.jpg

In de Morgen zegt actrice Anne-Laure Vandeputte:

Ik weet dat wat ik doe uit mezelf komt, of het trekt nergens op. Maar ik doe het niet voor mezelf. Ik doe het om mensen te raken, en als dat lukt… Man, ik word daar zo gelukkig van. Een maand na zo’n voorstelling loop ik nog altijd met een onnozele glimlach rond.

Een publiek willen raken is één van de 20 artistieke competenties. En kijk, deze competentie heeft ook een prachtig neveneffect: je wordt er zelf gelukkig van.

Herkenbaar? Natuurlijk wel. Want daar doen we het toch voor? Tenzij je het niet begrepen hebt…