Meerduidigheid en empathie

a1ib000000LrsjPAAR.jpg

Uit een interview met Ramsey Nasr:

Ik ben er meer dan ooit van overtuigd dat onderwijs niet alleen theoretische kennis en praktische vaardigheden moet aanbieden, maar ook moet trachten een kind zaken als meerduidigheid, nuance, empathie en verbeelding bij te brengen. Niet omdat dat zo nobel of chic of menslievend is, maar omdat onze maatschappij anders morgen niet meer bestaat.

Wie op jonge leeftijd in aanraking komt met kunst, kan ervaren dat er een breder palet is dan de drie basiskleuren van zijn bestaan en dat de wereld niet stopt aan de voordeur. In een globaliserende wereld die steeds complexer wordt, zijn zulke ervaringen noodzakelijk.

Bovendien zijn ze makkelijk realiseerbaar. Ikzelf stond verbaasd van wat goed kunstonderwijs vermag, toen een bevriende hoorniste me onlangs vertelde over haar ervaringen als kunstdocente. Ze geeft op projectbasis muziekonderwijs aan jonge leerlingen, van peuters tot pubers. De kinderen leren tijdens haar lessen het muziekinstrumentarium van een orkest kennen, ze ontmoeten de musici, bezoeken repetities en krijgen soms compositieopdrachten rond het muziekstuk.

Wat blijkt?

Jonge kinderen hebben geen enkele moeite met hedendaagse klassieke muziek die volwassenen vaak geïrriteerd als ‘piep-knor’ terzijde schuiven. Piep-knor gaat erin als koek. Kinderen hebben juist meer moeite met Bach, Mozart en al die andere componisten die wijzelf tot het eerbiedwaardige pantheon van de klassieke muziek rekenen. Kinderen zijn avontuurlijk en staan open voor een uiterst moderne en complexe wereld.

Doorzettingsvermogen

dieet-volhouden-750x469.jpg

Je bent geen genie. Dit kreeg de Amerikaanse psychologe Angela Duckworth in haar jeugd te horen. Ondertussen studeerde ze op Harvard en Oxford neurowetenschappen en won ze prestigieuze prijzen.

In het boek De Grit-factor onderzoekt ze waarom ze toch slaagde. Ze stelt vast dat testen die uitgaan van intelligentie en leiderschapspotentieel weinig zeggen over slaagkansen in onderwijs of succes in de verdere loopbaan. Passie en doorzettingsvermogen zijn wel bepalende factoren. Succes ontstaat door een speciale mix van volledige overgave en vastberadenheid om op lange termijn je doelen waar te maken.

En hoe kan je dan doorzettingsvermogen aanleren? Het is een thema waar vele leraren DKO mee worstelen. Duckworth geeft enkele tips:

  • Ga lastige situaties voor je leerlingen niet uit de weg. En accepteer dan dat tegenslagen daar een onderdeel van zijn.
  • Kijk als leraar (en ouder) minder naar de cijfers en meer naar het groeiproces. Want groei is een veel interessantere indicator en stimulator.
  • Geef het goede voorbeeld. Ga zelf nieuwe uitdagingen aan en laat dat zien in de klas.

Moeilijk maakt gelukkig

cropped-l-hand-iwan-moeilijke-greep.jpg

Vaatwasser, microgolfoven, GPS en afstandsbediening. We maken het onszelf graag gemakkelijk. Dat geeft comfort aan ons leven.

Maar het tegenovergestelde is misschien nog interessanter: moeilijke dingen afronden maakt ons pas echt gelukkig. De Amerikaanse psychiater Theodore Isaac Rubin omschreef het zo: geluk komt van de tevredenheid na een moeilijke taak die het beste van onszelf geëist heeft.

Schrijver Dan Pink beaamt dit. Hij noemt drie ingrediënten voor een gelukkig leven: autonomie, een doel en meesterschap. Voor een meester mag het moeilijk zijn. Hij stopt niet als een bepaald punt bereikt is.

Ook op de academie mag het moeilijk zijn. Omdat groei een onmisbaar element is van onderwijs én omdat dat onze leerlingen op een rijke manier gelukkig maakt.

En daarbij is een belangrijke taak weggelegd voor de leraar. Hij zoekt voortdurend naar een balans tussen verveling (te makkelijk) en angst (dit gaat niet lukken). Als dat lukt, is een gelukkig gevoel nabij.

 

Hoe voelt woede?

Emotis_3.jpg

Kunst ervaren of maken roept emotie op. En die emoties doen iets met ons lichaam. Dat is nu in kaart gebracht. Onderzoekers uit Finland ontdekten dat emoties specifieke lichamelijke sensaties veroorzaken.

Ze lieten 700 proefpersonen een reeks emotionele woorden, gezichten en filmpjes zien. Elke keer gaven de deelnemers aan of ze een emotie voelden. En zo ja, of dit gepaard ging met een gewaarwording in een lichaamsdeel. Dat werd opgetekend in emotiekaarten, een silhouet van het menselijke lichaam.

Hoe lees je deze emotiekaarten? Geel en rood duiden op extra activiteit, blauw op een verminderd gevoel, en zwart is neutraal.

Conclusie? De emotiekaarten zagen er voor bepaalde emoties opvallend gelijk uit. Proefpersonen konden zelfs emotie aflezen uit een emotiekaart van een andere. Vooral voor woede was dat makkelijk. Bijna elke emotie veroorzaakt meer activiteit in de borst: een versnelde hartslag en ademhaling. Dat de proefpersonen ook het hoofd vaak rood inkleurden, duidt op activiteit van de gezichtspieren. Maar ook op veranderingen in gedachten en gevoelens.

Sneller instuderen

kit518860_broad_chain_closeup_c_wikimedia-org_ 2.jpg

De blog bulletproof musician bespreekt een interessant onderzoek. Hoe studeer je een werk sneller in ?

Drie succesvolle strategieën vallen op:

Speel deel – geheel – deel …: isoleer de moeilijke passages en studeer die apart. Maar oefen daarnaast ook het geheel.

Stel een doel: herhaal met een doel. Bepaal bij een herhaling wat je wil bereiken.

Schakel: studeer in een moeilijke passage de eerste noten. Oefen tot je ze in de vingers hebt. Voeg er dan één of meerdere noten aan toe. En schakel zo verder tot de hele passage gekend is.

5 x 5

5x5.jpg

Sommige leerlingen proberen net voor een concert de meubelen nog te redden. De laatste week hard studeren. Onderzoek toont aan dat dat enkel op korte termijn een effect heeft. Na vier weken is het leereffect van de erin-stampers bedroevend: 44 procent kan het geleerde dan niet meer reproduceren.

Het brein kan maar een beperkte hoeveelheid informatie op één moment verwerken. Goed opbouwen heeft daarom een duurzaam leereffect. Vijf minuten oefenen, laten bezinken en daarna weer kort oefenen. Leren vraagt om focus en concentratie en dat kost energie. Daarom heeft het brein rustperiodes nodig.

Leer daarom je leerling om oefening te spreiden. Want vijf maal vijf minuten oefenen heeft veel meer effect dan één keer een half uur. En misschien is het beeld hierboven wel een fijn hulpmiddel om dit te illustreren.