Het bekende ontwerpduo Muller Van Severen presenteert meubels in kunstgalerie Tim Van Laere. En dat is geen toeval. Hun tafels, stoelen en lampen zijn meer dan gebruiksvoorwerken: het zijn ook interessante sculpturen. Opvallend is dat voor deze tentoonstelling de meeste werken gemaakt zijn uit stalen platen. En daar zeggen de ontwerpers het volgende over. 

 “We geven onszelf altijd een begrenzing, een opdracht om vanuit te vertrekken. Voor een andere reeks was dat een aluminium buis, die we sneden of aan elkaar hingen. En voor deze expo deden we een onderzoek naar de stalen plaat die we wilden vouwen, snijden en lassen.”

Opdrachten en beperkingen. Het zijn twee concepten die bij een creatieproces horen, in een professionele context en op de academie. 

Counting the Rice, 2015/2024 is een participatief werk van Marina Abramovic. Bij de uitgang van haar overzichtstentoonstelling in het Stedelijke Museum van Amsterdam worden toeschouwers uitgenodigd om aan dit werk deel te nemen.

De activiteit bestaat uit het selecteren en tellen van linzen en rijstkorrels gedurende een bepaalde tijd. Vaak uitgevoerd in de drukke omgeving van een museum, nodigt Counting the Rice de deelnemers uit om te vertragen. Doel is het uithoudingsvermogen, de concentratie, waarneming en wilskracht van de deelnemers te ontwikkelen.

Het werk doet ons onderzoeken hoe we leerlingen kunnen uitdagen om hun uithoudings- en de concentratievermogen te vergroten.

Een leraar muziek die op pensioen ging, vertelde me ooit dat hij nooit met tegenzin naar de academie gegaan was. Ik vroeg naar zijn geheim.

Ik zag mijn leerlingen graag en gaf mezelf elk jaar nieuwe uitdagingen waardoor het lesgeven nieuw en spannend bleef.

Een spannend schooljaar toegewenst.

Tien jaren hebben we leerlingen soms begeleid, hen ondergedompeld in de kunsten. Kleine jongens en meisjes werden op die tijd jonge mannen en vrouwen.

Het is uniek dat we zo lang de tijd krijgen om samen iets op te bouwen en onze leerlingen mee te vormen. En vaak ontstaat er ook een bijzondere band… en dat maakt afscheid nemen, ook voor de leraar, speciaal.

Met deze tekst en een pakje gitaarsnaren (zodat ze blijven gitaar spelen) stuur ik mijn afstuderende leerlingen graag de wereld in:

Wees in je handelen, amoroso

Laat je omringen door de kunsten, sempre

Roer de snaren van je gitaar, con brio

Laat je horen, con forza

Leef, af en toe ook lento

Denk terug aan de lessen, melancholico

Het ga je goed, vivo

Bij deze is dit ook een gepaste laatste blog voor dit schooljaar. Geniet binnenkort van de vakantie.

Jasper Krabbé is beeldend kunstenaar en zoon van acteur Jeroen Krabbé. In het boek Atelier Krabbé, over kunst kijken maken geeft hij een fijne inkijk in zijn gedachten over kunst.

Ik maak dingen die ik graag in de wereld wil zijn, die reflecteren wat ik meemaak. Mijn werken zijn het resultaat van de mensen die ik heb ontmoet, de ervaringen die ik heb gehad, reizen die ik heb gemaakt. Herinneringen. Je hoopt dat je werk resoneert bij de toeschouwer en deze op een of andere manier troost kan bieden, hen op kan tillen. 

Je moet je ook niet te veel aantrekken van een publiek. Het is leuk dat iemand je visie herkent, deelt of zelfs begrijpt. Maar het is niet noodzakelijk. Kunst maak je om zelf gezond te blijven. Aan de andere kant is een kunstwerk natuurlijk pas voltooid als er toeschouwers zijn. Pas dan vindt er een uitwisseling plaats. Publiek heb je nodig. Maar je mag het nooit proberen te pleasen. 

Deze laatste gedachte plaatst de artistieke competentie een publiek willen raken in een interessant ander perspectief.

Hebben jouw leerlingen ook strenge stemmen in hun hoofd? En zien ze na een optreden vooral de kleine fouten die ze maakten? Jammer. Ook omdat je hoopt dat ze tijdens zo’n toonmoment kunnen genieten van het geleverde werk. ‘Die foutjes zijn niet belangrijk’ zeggen we dan. Maar de volgende keer is het weer van het hetzelfde en worden nieuwe missers in de verf gezet.

Op zich is er niets mis met de interne criticus. Als je iets aan het afwerken bent, helpt hij je om scherp te analyseren. Dan is hij je maatje. Maar in de creatieve fase kan hij al je ideeën kelderen. Je vermogen om onbevangen ideeën te verzamelen wordt dan ondermijnd.

De kunst is om de criticus op het juiste moment wel of niet toe te laten. Je kan hem mild maar kordaat terecht wijzen: welkom, maar blijf nog even in je hokje in mijn hersenen zitten. Ik kom je straks halen als ik je nodig heb ;-).

Direct na een concert kan je hem gerust in de wachtkamer laten wachten. Want eerst moet er gevierd worden.

De artistieke competentie zich op een persoonlijke wijze uitdrukken is een prachtige uitdaging. Leerlingen die in hun spel of hun werk klinken, acteren, dansen of beeld laten zien wie ze zijn en wat hen vanbinnen bezig houdt. Je hoopt dat Amelie in haar spel ook bedachtzaam klinkt. Dat de speelse kant van Max ook in zijn kleurgebruik terugkomt. En dat de bewegingen van Saar even daadkrachtig zijn als haar handelingen in het dagelijks leven.

Op de designweek in Eindhoven zag ik in een project van Ilse Martens een prachtige woordspeling die deze gedachte zo compact samenvat: binnenste uiten.

Astronaut op een maanlandschap van kaas.

Leukere titels voor een eigen werk zijn moeilijk te bedenken. Bij Brent stromen ze zomaar uit zijn creatieve geest. Hij heeft een grote verbeeldingskracht en kan die ook nog omzetten in taal.  De titel inspireerde ons om muzikale ideeën te zoeken. Traag en zwevend beweegt de witte astronaut over het gele kaaslandschap.  Hoe verklank je dat? We schreven daarna enkele noten en veel niets op de notenbalken. Brent kreeg de opdracht om de lege plekken verder op te vullen.

Het eindresultaat was even krachtig als de titel. En de uitvoering op het podium was met een goesting van hier tot op de maan.

Met de opstart van Kunstig Competent deden we het al een keer. Enkele leraren en academies gaven we de kans om ‘in veiligheid en in de luwte’ nieuwe wegen te verkennen. Ideeën die toen ontstonden, zijn ondertussen gemeengoed geworden.

Met het Internationaal project Secret Arts Teachers doen we nu hetzelfde met ‘creatie in muziek’. Samen met kunstleraren uit o.a. Vlaanderen, Nederland en Engeland nemen we de tijd om elkaar te ontmoeten en avontuurlijke wegen te verkennen. Ben je op zoek naar nieuwe impulsen voor je lespraktijk? Dan is dit een buitenkans.

Experimenteren en creëren associëren we met zelf dingen maken. En dat is natuurlijk een piste die we meer en meer zullen verkennen. Maar anderzijds geldt ook hier ‘wie het kleine eert, is het grote niet weerd’.

Creatie kan ook starten bij kleine experimenteermomenten binnen de speelruimte die een partituur of tekst je geeft. Experimenteren met mogelijke klankkleuren van één noot die moet sprankelen. Of mogelijkheden verkennen hoe de melodie bij een herhaling een andere lading kan krijgen. Elke partituur biedt zovele mogelijkheden, zovele kruispunten waarop kan gekozen worden. Ook dat is creatie…