Kathedraal van beperkingen

De Thorncrown Chapel is een prachtige glazen kapel in het Amerikaanse Arkansas. De kapel staat in een al even prachtig bos. Over de architectuur valt veel te zeggen. Dat dit bouwwerk lijkt op een gotische kathedraal is niet toevallig.

Maar het is vooral het volgend uitgangspunt dat intrigeert: er werd enkel met bouwmaterialen gewerkt die twee mensen door het bos konden dragen.

Wat een mooie afbakening. En zoals zo vaak leveren scherpe beperkingen de meest creatieve dingen op.

Creatieprocessen

sarahvanhee_oblivion_phile-deprez.jpg

Onderzoekers hebben creatieprocessen al zo vele malen proberen te pakken. Talloze fasemodellen heb ik in vakliteratuur doorgenomen en ik moet vaststellen dat ik zelden mijn eigen praktijk erin herkende. En zo moeilijk is het niet.

De dagelijkse kunstenaarspraktijk bestaat uit een spel van:

  • zich laten inspireren
  • kiezen, met vallen en opstaan stappen zetten, werk verrichten, reflecteren, twijfelen, heroriënteren, opnieuw kiezen, nieuwe ervaring opdoen, schrappen en schaven …
  • om tenslotte het werk een definitieve vorm te geven.

Tijdens een kunstenaarsopleiding is dit proces vaak nog een ongedefinieerd kluwen. Later krijgen kunstenaars zicht op hun eigen werkwijze, aanpak en op contexten die voor hen werken. `

En op de academie worden leerlingen doorheen dit proces geholpen door kunstenaars die al vele malen zulke trajecten doorlopen hebben.

Knop op af

original.jpg

Op verjaardagsfeestjes zetten we graag het lang-zal-hij-leven-in. Wat ongemakkelijk zingt de rest dan mee. Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie, verwondert zich in psychologie magazine over die gêne. In andere culturen maakt muziek veel meer deel van het dagelijkse leven. In Oost-Europa en Latijns-Amerika is muziek overal aanwezig.

Wij hebben muziek letterlijk tot iets hogers gemaakt door het op een podium te plaatsen. En die afstand klopt voor Honing niet. Want muziekgevoel zit in de biologische aanleg van de mens.

Een podium creëert ook verwachtingen. Soms te hoge verwachtingen. En dan zijn we er snel bij om kritisch te kijken. Zowel de toeschouwer als de uitvoerder. Zo jammer.

Het is daarom een verademing om de criticus-knop af en toe af te zetten. Wat een bevrijding. Wat een plezier.

Rituelen

Het tijdschrift Kunstletters vangt de passie van beeldende kunst maken in woorden en beelden. Elk nummer bevat ook een rubriek mijn rituelen. Kunstenaars vertellen welke gewoontes ze hebben voor en tijdens het werkproces. Zo vertelt grafisch ontwerpster Lien Van Leemput dat ze regelmatig kranten en tijdschriften doorbladert op zoek naar vlakken, teksten en beelden die haar intuïtief aanspreken.

Ook in het leerplan Kunstig Competent Beeldende en Audiovisuele Kunsten gebruiken we graag de term rituelen, maar dan in een onderwijscontext. Welke rituelen zet je op je academie uit om aan onderwijskwaliteit te werken? Intentiegesprekken met leerlingen, evaluatiemomenten, vakgroepoverleg, zelfreflectie door de leraar … zijn voorbeelden van rituelen.

One-day-expo

Galerie NZ is sinds 2017 een dependance van Academie Arendonk. Dit prachtige gebouw, net naast het hoofdgebouw van de academie, is ontworpen door een leerling van de optie Architecturaal Ontwerp.

De academie gebruikt deze exporuimte om leerlingen te leren tentoonstellen. In het eerste dagdeel bouwen de leerlingen, onder begeleiding van de leerkracht(en), een expo op. Tijdens de pauzes komen leerlingen van andere opties kijken naar de werken.

In het tweede dagdeel worden de werken en de opstelling geëvalueerd tijdens een klasgesprek. Daarna wordt de one-day-expo ontmanteld.

Wat een straffe manier om ‘je werk tonen’ waar te maken.

Weerklank

WEERKLANK is een project van MATRIX, centrum voor Nieuwe Muziek. De ambitie van dit project? Avontuurlijk musiceren én lesgeven stimuleren vanuit hedendaagse muziek. Het Deeltijds Kunstonderwijs is daarbij hun belangrijkste actieterrein. En creatie, experiment en repetoire zijn de kernideeën waarrond alles draait. 

Op hun blog vind je tips, werkvormen, ideeën en repertoire. En dat allemaal spannend afgebakend binnen het thema hedendaagse muziek. 

Een aanrader! 

Dansen en oerinstinct

Dansen is bewegen vanuit het oerinstinct van de mens. Ieder kind begint met kruipen, trekt zich op, valt neer, rolt over de grond en baant zich uiteindelijk een weg naar rechtop lopen, springen en misschien weer vallen. 

Voor dansleraren voelen deze bewegingsacties natuurlijk aan. Want dit doe je iedere dag, ieder uur met je leerlingen. Vanuit dit oerinstinct spelen en experimenteren we voortdurend met bewegingen. 

In de leerplannen van Kunstig Competent zie ik elementen die op dat oerinstinct inspelen. Denk aan de vakman die rekening houdt met zijn eigen mogelijkheden, de kunstenaar die zijn intuïtie gebruikt, de onderzoeker die zijn eigen manier van kijken/ luisteren verbreedt, de samenspeler die in dialoog gaat en de performer die zijn eigen verhaal vertelt. 

Gastblog van danslerares Maud Tielemans

Jaarthema

Sommige academies kiezen voor een jaarthema. Dat inspireert om nieuwe zaken uit te proberen. De academie van Oostende (CAZ) koos dit jaar voor ‘Tijd voor maken’.

Dat is prachtig, niet alleen omdat de titel verwijst naar het boek dat ik samen met Bert Appermont schreef over creatie.

Het thema is ook krachtig omdat de academie, na de coronajaren, weer tijd wil maken voor de kern van goed kunstonderwijs: tijd nemen om te musiceren, te concerteren, te vertellen, toneel te spelen, te creëren, zichzelf artistiek en creatief te ontplooien.

We hebben collectief herontdekt hoe schoon en waardevol echt wekelijks contact met onze leerlingen is.

Niet de school met de laptop is het hoogste goed, maar de school waar leerkracht en leerlingen samen tijd maken voor verdieping en schoonheid.

Hoeveel stoelen heeft je klaslokaal?

3671276184_160813426f_o.jpg

Wetenschappers hebben onderzocht waarom Walt Disney zo’n succesvolle creatieveling was. Ze stelden vast dat drie stoelen in zijn werkkamer een cruciale rol speelden in het proces om nieuwe ideeën te ontwikkelen.

Disney ging op de droomstoel zitten om zijn geest vrij te laten ronddwalen en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Daarna ging hij op een realiststoel zitten om te onderzoeken hoe hij die droom zou kunnen verwezenlijken. Tenslotte had Disney ook nog een kritische stoel. Dan riep hij de criticus op en keek scherp naar wat er allemaal mis zou kunnen gaan.

Op eenzelfde manier kan een leraar wisselen tussen de artistieke rollen. Het is bijvoorbeeld verfrissend om de stoel van vakman eens niet te gebruiken en op de stoel van performer te gaan zitten. Dat levert interessante en relevante vragen op. Hoe ervaar ik deze uitvoering als toeschouwer? Waarom raakt me dit niet of wel?

DKO3

De leerplannen van Kunstig Competent zijn vanaf nu ook te raadplegen in DKO3. Links op de startpagina van DKO3 kan je op de knop ‘leerplannen’ klikken en dan wijst het zichzelf uit. 

Voor beeld vind je er alle belangrijke documenten. 

Op de pagina voor podiumkunsten zie je het raster met de 20 artistieke competenties. Op elke competentie kan je klikken en krijg je info over: 

  • WAT: de doelen die deze competentie concreet maken
  • en HOE: een lijst met didactische wenken

Doe er je voordeel mee!