Bewust oefenen

angela-duckworth-bw.png

Veel oefenen is een sleutel tot succes. Maar de kwaliteit van die oefening is minstens even belangrijk. De Amerikaanse psychologe en wetenschapper Angela Duckworth omschrijft in haar boek de grit-factor de elementen van bewust oefenen:

  1. stel jezelf een doel;
  2. oefen met volledige concentratie;
  3. ontvang veel directe feedback;
  4. herhaal met aandacht voor die feedback.

Tenslotte geeft Duckworth de suggestie om werk te maken van dagelijkse routines.

Trouw aan het idee

image

Ik geef leerlingen graag kleine gerichte compositie-opdrachten. Ze komen dan zelden de week daarna met een hele compositie naar de les. Meestal hebben ze wat kleine ideeën, schetsen verzameld.

Leraar compositie Bram Van Camp leerde me dat je met dat basismateriaal aan de slag moet gaan: benoemen, toevoegen, verrijken, bevragen, helpen ontwikkelen…

Bram vindt het belangrijk dat zijn interventies altijd weer vertrekken vanuit het oorspronkelijk materiaal.

Blijf trouw aan het idee van de leerling, is daarom zijn gouden tip.

Dt

ik wordt 2.jpg

Velen van jullie hebben het gezien. Vorige week stond er een kemel van een dt-fout in mijn blog. Ik kreeg meer dan 50 bijzonder lieve mails van collega’s. Vaak met een leuke kwinkslag: ik was verwondert dat juist jij zo’n faut maakt

Opvallend: nooit kreeg ik meer reacties op een blog. Hoe komt het toch dat we ons collectief fixeren op zo’n fout?

Die gedachte deed me mijn eigen lespraktijk onderzoeken. Wat zijn in mijn lessen de dt-fouten? Waar reageer ik onmiddellijk op? Wat verblindt me zozeer dat ik even geen aandacht meer heb voor wat wel in orde was?

Redelijk veel zaken, zo blijkt: in tempo versnellen, duim te hoog zetten, te zacht spelen, een verkeerde vingerzetting gebruiken, dezelfde fout maken als vorige week… Als een rode lap op een stier werken ze op me in.

Het is een lijstje waar ik niet direct fier op ben. Maar anderzijds wil de perfectionist in mij enkel met het beste genoegen nemen: op die zaken moet ik blijven hameren.

Aandacht richten

Schermafbeelding 2019-10-26 om 20.46.18.png

Lian Kroes doet onderzoek in de publieke ruimte. Om voorbijgangers met een andere blik om zich heen te laten kijken, plaatst ze in steden periscopen. De interventie doet je bewust kijken naar een verrassende detail in de omgeving.

In het kunstonderwijs doen we net hetzelfde. We richten voortdurend de aandacht van onze leerlingen op een detail, een nieuw element, iets dat nog niet opgevallen is. Kijk, dit is belangrijk om er aandacht aan te geven.

We hopen dat ze op die uitnodiging ingaan en zo verwonderd geraken.

Creatief met Ligeti

379358590-Ligeti-Musica-Ricercata-pdf (gesleept).jpegDe Hongaarse hedendaagse componist György Ligeti componeerde Musica Ricercata voor piano. In het eerste deel speelde Ligeti enkel met de noot la. Het tweede deel met de noten mi en fa. En ook bij de volgende delen voegde hij telkens één noot toe. 

De beperking die Ligeti zichzelf oplegde, maakt het werk extra interessant. Het daagde hem uit om optimaal te spelen met andere parameters.

Dit werk inspireerde me tot compositieopdrachten voor leerlingen:

  • Maak een compositie met alleen de noot la.
  • Maak een compositie met de noten la en do.

De praktijk leert dat dit ook ijzersterke opdrachten zijn om leerlingen verder uit te dagen:

  • Gebruik eens de la in verschillende octaven…
  • Durf het ritmisch moeilijker te maken…
  • Probeer iets met een snelle en daarna een trage passage

Naar Mars

Schermafbeelding 2019-11-01 om 13.17.48.png

De Kunsthal in Amersfoort verbeeldt een voorlopige onmogelijke reis. De tentoonstelling One Way Ticket to Mars stelt de vraag hoe het is om te reizen en te leven op de rode planeet Mars.

De Kunsthal is een museum voor hedendaagse kunst en geen wetenschapsmuseum. En dat zullen we geweten hebben. De insteek is verrassend zoals je dat van kunstenaars kan verwachten. De tentoonstelling heeft vier verhaallijnen: het verlangen, de reis, uitdagingen van het verblijf en heimwee. Prachtig.

De kunstenaars stellen zichzelf boeiende vragen: Wie wil leven op een planeet zonder een fris briesje, de geur van pas gemaaid gras of de aanblik van de zee? Hoe telefoneer je met je moeder als je een half uur moet wachten op een antwoord? Wat betekent het dat een dag op Mars 24 uur en 40 minuten duurt?

Deze imaginaire reis krijgt zo een lading die dicht op je vel zit. En dat is een bizarre vaststelling: zelden heeft een tentoonstelling me meer doen verlangen naar de schoonheid van onze aarde.

One Way Ticket to Mars maakt zichtbaar waarin de kracht van kunst zit: onverwachte perspectieven en reizen in je verbeelding. De tentoonstelling wakkert zo ook het verlangen van kunstleraren aan om met leerlingen een ticket te nemen naar bijzondere leerbestemmingen.

Op je bek gaan

wanneer-ben-jij-voor-het-laatst-op-je-bek-gegaan-13227-w1200-1.jpg

Nieuwsgierig en onderzoekend zijn. Het is een artistieke competentie die mooi klinkt en van belang is. Leerlingen die met blinkende ogen naar een muziekwerk, tekst, beeld  of choreografie kijken, zullen er zich sneller aanzetten. Oh, dat vind ik mooi, is vaak een graadmeter voor het uiteindelijke resultaat.

Maar hoe ontwikkel je deze competentie? Dat is een relevante vraag. Want afwachten tot het misschien komt, is te mager. Een Amerikaans onderzoek suggereert een interessante piste. Creëer een situatie waarin leerlingen denken dat ze het kunnen, maar dan vaststellen dat dat toch niet zo is. De onderzoekers stelden vast dat leerlingen dan geprikkeld werden om ervoor te gaan.

Daarom is het interessant om leerlingen zachtjes op hun bek te laten gaan. Om zo de honger aan te wakkeren.