Vrienden maken

Sommige leraren slagen erin om een bijzondere groepssfeer in hun klassen te creëren. Dat is vaak ook verbonden aan een vak waar samenwerken of samenspelen centraal staat. In orkesten, ensembles, dansgroepen en toneelgroepen worden sterke banden gesmeed door samen intensief naar een voorstelling of eindproduct toe te werken.

En zo wordt de academie ook een plek waar vriendschappen voor het leven ontstaan. Zo mooi.

Een klein beetje onhaalbaar?

Het mag een klein beetje onhaalbaar zijn. 

Prachtig hoe een lerares fluit het verwoordde. Het is onze plicht om leerlingen altijd weer naar een volgende uitdaging te leiden.

In de didactiek bestaat er een dure uitdrukking voor, uitgevonden door de Russische psycholoog Lev Vygotski: de zone van naaste ontwikkeling. Deze zone ligt op het snijpunt tussen kunnen en niet kunnen. Noch te makkelijke oefeningen, noch te hoog gegrepen opdrachten hebben een leereffect.

Vygotski legt terecht het accent op het haalbare. Misschien is daarom de uitspraak een klein beetje onhaalbaar er net over.

Beter? Het mag (een klein beetje) net haalbaar zijn. 

hEAR DROPS

Geloof jij ook dat interactie creativiteit kan voeden? 

Musica ontwikkelde een serie toegankelijke beeldverhalen rond klank en muziek. Elk filmpje wil de sensitieve, artistieke wisselwerking tussen kinderen en leerkrachten bevorderen.

Het principe is eenvoudig: kijk samen naar een filmpje, bespreek wat je zag en hoorde, kijk opnieuw, bepaal spelregels en materialen, voer uit en evalueer. Geen uitgestippeld parcours, maar een uitnodiging tot creatief proces. Zoals echte kunstenaars dat ook doen. 

Zo leg je stiekem je artistieke expertise in de weegschaal, met kinderen als volwaardige actoren.

Puzzelen met partituren …

Kunstenaar Tim Klein stelde vast dat puzzelfabrikanten dezelfde uitsnijdingen gebruiken voor hun puzzels. Zo maakte hij van twee puzzels een eigen collage. Met verrassende resultaten. En zo inspireerde hij ons ook voor een fijne creatie-opdracht.

OPDRACHT

  • Kies twee of meer:
    • partituren die in dezelfde toonaard en maatsoort staan (muziek)
    • teksten (woord)
    • choreografieën (dans)
  • Onderzoek hoe je kleinere elementen of grote gehelen van de twee werken kan combineren … tot een nieuw werk. 

Creatie-opdrachten uit het boek ‘Tijd voor maken’.

Nummer acht

Schermafbeelding 2020-07-01 om 15.15.01

Het kunstwerk Nummer acht, everything is going to be alright van Guido van der Werve is een meesterwerk. Deze film bestaat uit één beeld. Een man wandelt gedurende 10 minuten over een ijsvlakte. Een ijsbreker achtervolgt hem maar slaagt er niet in om de man, ondanks een surplus aan formaat en kracht, in te halen.

Dat is op zich een krachtig beeld. Maar het werk heeft nog een grotere troef. Het roept zovele ideeën en associaties op: David en Goliath, de strijd tussen mens en machine, macht versus kwetsbaarheid … En daarvoor heeft Van der Werve alleen maar een man, een boot en veel ijs nodig.

Misschien is dat laatste de reden waarom dit werk zo sterk is: de botsing tussen de eenvoud van het werk en de rijkdom aan betekenissen.

Kathedraal van beperkingen

De Thorncrown Chapel is een prachtige glazen kapel in het Amerikaanse Arkansas. De kapel staat in een al even prachtig bos. Over de architectuur valt veel te zeggen. Dat dit bouwwerk lijkt op een gotische kathedraal is niet toevallig.

Maar het is vooral het volgend uitgangspunt dat intrigeert: er werd enkel met bouwmaterialen gewerkt die twee mensen door het bos konden dragen.

Wat een mooie afbakening. En zoals zo vaak leveren scherpe beperkingen de meest creatieve dingen op.

Creatieprocessen

sarahvanhee_oblivion_phile-deprez.jpg

Onderzoekers hebben creatieprocessen al zo vele malen proberen te pakken. Talloze fasemodellen heb ik in vakliteratuur doorgenomen en ik moet vaststellen dat ik zelden mijn eigen praktijk erin herkende. En zo moeilijk is het niet.

De dagelijkse kunstenaarspraktijk bestaat uit een spel van:

  • zich laten inspireren
  • kiezen, met vallen en opstaan stappen zetten, werk verrichten, reflecteren, twijfelen, heroriënteren, opnieuw kiezen, nieuwe ervaring opdoen, schrappen en schaven …
  • om tenslotte het werk een definitieve vorm te geven.

Tijdens een kunstenaarsopleiding is dit proces vaak nog een ongedefinieerd kluwen. Later krijgen kunstenaars zicht op hun eigen werkwijze, aanpak en op contexten die voor hen werken. `

En op de academie worden leerlingen doorheen dit proces geholpen door kunstenaars die al vele malen zulke trajecten doorlopen hebben.

Knop op af

original.jpg

Op verjaardagsfeestjes zetten we graag het lang-zal-hij-leven-in. Wat ongemakkelijk zingt de rest dan mee. Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie, verwondert zich in psychologie magazine over die gêne. In andere culturen maakt muziek veel meer deel van het dagelijkse leven. In Oost-Europa en Latijns-Amerika is muziek overal aanwezig.

Wij hebben muziek letterlijk tot iets hogers gemaakt door het op een podium te plaatsen. En die afstand klopt voor Honing niet. Want muziekgevoel zit in de biologische aanleg van de mens.

Een podium creëert ook verwachtingen. Soms te hoge verwachtingen. En dan zijn we er snel bij om kritisch te kijken. Zowel de toeschouwer als de uitvoerder. Zo jammer.

Het is daarom een verademing om de criticus-knop af en toe af te zetten. Wat een bevrijding. Wat een plezier.

Rituelen

Het tijdschrift Kunstletters vangt de passie van beeldende kunst maken in woorden en beelden. Elk nummer bevat ook een rubriek mijn rituelen. Kunstenaars vertellen welke gewoontes ze hebben voor en tijdens het werkproces. Zo vertelt grafisch ontwerpster Lien Van Leemput dat ze regelmatig kranten en tijdschriften doorbladert op zoek naar vlakken, teksten en beelden die haar intuïtief aanspreken.

Ook in het leerplan Kunstig Competent Beeldende en Audiovisuele Kunsten gebruiken we graag de term rituelen, maar dan in een onderwijscontext. Welke rituelen zet je op je academie uit om aan onderwijskwaliteit te werken? Intentiegesprekken met leerlingen, evaluatiemomenten, vakgroepoverleg, zelfreflectie door de leraar … zijn voorbeelden van rituelen.

One-day-expo

Galerie NZ is sinds 2017 een dependance van Academie Arendonk. Dit prachtige gebouw, net naast het hoofdgebouw van de academie, is ontworpen door een leerling van de optie Architecturaal Ontwerp.

De academie gebruikt deze exporuimte om leerlingen te leren tentoonstellen. In het eerste dagdeel bouwen de leerlingen, onder begeleiding van de leerkracht(en), een expo op. Tijdens de pauzes komen leerlingen van andere opties kijken naar de werken.

In het tweede dagdeel worden de werken en de opstelling geëvalueerd tijdens een klasgesprek. Daarna wordt de one-day-expo ontmanteld.

Wat een straffe manier om ‘je werk tonen’ waar te maken.