“Plans are worthless, but planning is everything.”

Die uitspraak van Dwight D. Eisenhower lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig. Waarom plannen als plannen toch waardeloos zijn?

Omdat de werkelijkheid zich zelden houdt aan wat we vooraf bedacht hebben.

Dat geldt zeker in het kunstonderwijs. We bereiden lessen voor, formuleren doelen, kiezen materiaal en bedenken opdrachten. Maar zodra de les begint, gebeurt er van alles wat we niet voorzien hadden. Een leerling interpreteert een opdracht anders, speelt iets wat om aandacht vraagt, loopt ergens vast. Of er ontstaat net iets veel interessanters dan wat we zelf hadden gepland.

Dan komt het erop aan om niet krampachtig het lesplan te volgen, maar te kijken en te luisteren naar wat het proces op dat moment nodig heeft.

En precies daarvoor is voorbereiding belangrijk. Wie vooraf goed heeft nagedacht over doelen, mogelijkheden en mogelijke moeilijkheden, kan tijdens de les makkelijker improviseren. Goed improviseren is dus niet hetzelfde als onvoorbereid zijn. Integendeel.

Daarom moeten we als kunstleraar misschien deze paradox omarmen: Hoe beter je hebt nagedacht, hoe gemakkelijker je het plan kunt loslaten.