Piano forte

28-10-2016_11_17_36_5-pianoforte-broadwood-london-1813.jpg

Piano forte. Zacht en luid spelen. Of aan elkaar geschreven:  de naam van de voorloper van onze huidige piano.

Maar piano forte is ook een mooie metafoor voor onderwijs. Voor de manier waarop we met onze leerlingen omgaan: piano voor de mensen, forte voor de zaak. Zacht in je omgang met leerlingen. Hard en gericht als het over het resultaat gaat.

Dubbele forte hoor je nog wel eens roepen. De oude Russische school: donderpreken en op de man spelen. De ijzeren hand van de meester. Zo’n niets ontziende aanpak heeft zeker straffe kunstenaars voortgebracht. Maar nog veel meer slachtoffers. Ook bij die straffe kunstenaars.

Nee piano forte zit juister. Humaan met een grote drang naar kwaliteit.

Feedbackritueel

2f1626bec38619c0c0c0e07b5914980c.png

Een leraar beeld van de academie van Beveren heeft een mooi ritueel: op het einde van iedere les, net voor het opruimen, worden alle werken op de tafel gelegd. De leraar en de leerlingen formuleren dan feedback op de voorlopige resultaten.

Een sterk concept. Zeker omwille van het wekelijks ritme. De losse flodder voorbij. En het signaal aan de leerlingen is ook niet mis te verstaan: feedback geven en ontvangen is een wezenlijk bestanddeel van een kunstopleiding.

En als de tijd te krap is? Dan vragen de leerlingen zelf om toch nog even het rondje feedback te mogen doen.

Spons

img1841.800x400.jpg

Choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui kreeg een eredoctoraat van de Universiteit Antwerpen. Naar aanleiding van deze titel vertelt hij over zijn leermeesters.


Ik heb het privilege gehad om heel wat leermeesters te ontmoeten die allemaal hun stempel op mij hebben gedrukt. Alain Platel heeft me als jonge choreograaf een stem gegeven. Zijn humane, genereuze aanpak heeft bij mij een zaadje geplant om ook genereus te zijn, rond mij te kijken en te zorgen voor anderen. Van Anne Teresa De Keersmaeker heb ik veel geleerd over structuur. Wim Vandekeybus had dan weer een erg primaire manier om het lichaam in gang te steken. Zijn aanpak was aards en praktisch.

Ik pendel tussen al die invloeden. Ik vind het fijn om daarin te kunnen baden. Mijn talent ligt in het onthouden van ervaringen. Ik ben een spons.

Onbruikbaar

tumblr_mwfdwuDpXt1qad4foo1_1280.jpg

Kunstenares Katerina Kamprani maakt gebruiksvoorwerpen onbruikbaar. Grappig? Zeker. Maar na de eerste glimlach borrelen er existentiële vragen op. Moet alles een doel hebben? Moet kunst nuttig zijn? En moet een artistiek proces altijd uitmonden in een afgewerkt product?

De vooronderstelling dat kunst(onderwijs) functioneel moet zijn, wordt hier serieus in vraag gesteld. Deze onbruikbare gebruiksvoorwerpen waarschuwen ons voor een (kunst)(onderwijs)wereld waarin harde doelgerichtheid de norm is.

24.jpgThe-Uncomfortable-by-Katerina-Kamprani-03.jpg

Imperfectie

shiko.munakata.september.jpg

De Japanse houtsnijkunstenaar Shiko Munakata schuwde perfectionisme. Dat vertaalde zich in een eigenzinnige werkmethode: eerst kerfde hij zijn tekeningen in het hout uit. Maar dan haalde hij er niet onmiddellijk zijn inktrollen over. Hij liet  de planken verschillende winters buiten liggen. Pas daarna drukte hij ze af.

Kunstwerken met de natuur als partner. Munakata wilde zo niet alléén verantwoordelijkheid nemen voor zijn werk. Hij vond dat invloeden van buitenaf een rol moesten spelen. En dat daardoor het werk minder perfect werd, maakte het alleen maar interessanter. Of anders perfecter.

Lesgeven zoals het is

IMG_2438.jpg

Alleen maar succesverhalen? Zoals 95% van alle posts op Facebook? Ziet het leven van een leraar op de academie er ook zo uit?

Vergeet het, vertelde een leraar waar vele collega’s naar opkijken. Soms ben ik een brompot die altijd op dezelfde fout hamert. Met mijn pen sla ik dan zonder mededogen de maat op de pupiter. Het moet en zal in dit tempo zijn.

En er zijn ook dagen dat ik met tegenzin naar de academie rij. Als ik dan eenmaal bezig ben, gaat dat gevoel gelukkig weg. Maar ik moet wel een drempel over.

Voor elk succesmoment zijn er evenveel mislukkingen: leerlingen die de prachtigste muziek toch saai vinden of kinderen die ik maar niet geconcentreerd krijg. Dan zet ik mijn automatische piloot aan, omdat het geduld op is. Even tevreden met middelmatige lessen.

Andere collega’s knikten instemmend. De herkenning was groot. En de opluchting nog groter. Want we hadden een gemeenschappelijke geheim ontdekt.