Kritiek

2015-06-16_lif_10409838_I1.JPG

Toonmomenten van leerlingen zijn ook voor ons als leraar spannende momenten. Soms zijn we door onze betrokkenheid zelfs zenuwachtiger dan onze leerlingen: alsof we zelf examen doen. Maar gelukkig: collega’s en juryleden kijken nu meer opbouwend naar de optredens. En dat voelt beter aan.

Toch worden er ook wel eens kritische opmerkingen gemaakt, die ons als leraar raken. En dan is de vraag hoe we daarmee omgaan.

Zien we die kritiek als een persoonlijke nederlaag of net als een leerrijke ervaring? Ontkennen we de feedback of zet de feedback net aan tot onderzoek van de eigen lespraktijk? Klappen we dicht of stellen we ons open voor dit leermoment? Gaan we achteraf klagen bij collega’s over een jurylid of vragen we tijdens de bespreking wat juist bedoeld wordt?

Het mag duidelijk zijn dat open luisteren de meest productieve houding ìs: feedback ontvangen als een cadeau en onderzoeken wat we ermee kunnen doen.

Gerichte aandacht

35285405043_11967501b6_o.jpg

Een muziekpedagoog geeft tijdens workshops graag volgende opdracht: maak een klein en repetitief klanklandschap met een plastic zak. Geef dan de zak door en zorg ervoor dat niemand een verschil hoort.

Wat dan gebeurt is magie. Alle deelnemers zijn met volle aandacht bij de zaak: een grote en gerichte concentratie om het geluid op te pakken en te imiteren.

Een leraar piano vertelde een gelijkaardig verhaal. Hij laat leerlingen stilstaan bij slechts één toon. Binnen die focus ontstaat dan aandacht voor klankkleur, touché, intensiteit, boventonen, toonkwaliteit…

En zo zijn er vele verhalen. Van lessen waarin details een groot gewicht krijgen.

Onze aandachtsspanne is korter dan die van een goudvis. Die onrustwekkende conclusie stuurde Microsoft in 2015 de wereld in. In een tijd waarin we voortdurend geprikkeld en overprikkeld worden, is gerichte aandacht een zeldzaam goed geworden.

Meervoudig

88_2.jpg

In Het drama van de afhankelijkheid schrijft Connie Palmen:

Iemand die meerdere verhalen kent over hetzelfde thema, heeft de mogelijkheid te kiezen en zich te verzetten tegen de monolithische waarheidspretentie van het ene verhaal.

Een verhaal kan een gevangenis zijn en de enige uitweg uit die gevangenis is een ander verhaal.

Gelukkig zijn er de kunsten. Sterke kunstwerken zijn altijd meervoudig en gelaagd. Ze leren ons en onze leerlingen om andere perspectieven in te nemen. Om meerdere verhalen in hetzelfde verhaal te ontdekken. Ze dagen ons uit om in vraag te blijven stellen.

Alleen al daarom is kunstonderwijs zo waardevol.

Bill Viola

csm_1995.BV.01-1_699162b07e.jpg

Voor de derde keer zag ik The Greeting, een indrukwekkende video-installatie uit 1995 van Bill Viola. Viola maakte het medium videokunst volwassen en wordt de Rembrand van de videokunst genoemd. The Greeting is te zien in museum de Pont in Tilburg.

De scene is eenvoudig. Twee vrouwen zijn met elkaar in gesprek. Ze worden plots onderbroken als een derde vrouw in beeld verschijnt. Het fragment duurt maar 45 seconden. Maar Viola vertraagde de scene naar 10 minuten. De banale gebeurtenis wordt in slow motion geladen en rijk. De vertraging maakt je gevoelig voor details.

The Greeting is geïnspireerd op een zestiende-eeuws schilderij van Jacopa da Pontormo. Viola maakt zo een belangrijk statement: hij neemt het canon van de schilderkunst als uitgangspunt voor zijn werk. En daar voegt hij iets aan toe. Want Pontormo moest de ontmoeting nog vangen in één beeld. Viola heeft een camera ter beschikking.

Vertragen, aandacht, zin voor detail, vakmanschap, het canon kennen, eigentijds vertalen: The Greeting doet thema’s opborrelen die ook iets vertellen over sterk kunstonderwijs.

csm_1995.BV.01-2_452fb234c1.jpg

Srprs

srprs.me.png

Srprs.me is een blind break-reisorganisatie. Je boekt er een vlucht en pas op de luchthaven kom je te weten waar de reis naartoe gaat. Srprs.me vindt dat reizen weer spontaan en onverwacht moeten worden. Hun devies? Laten we stoppen met een vakantie op voorhand kapot te googelen.

Een week voor de reis krijg je de meest elementaire informatie: hoe laat het vliegtuig vertrekt en wat de temperatuur ter plekke is. En voor de rest is het spannend afwachten.

Het doet dromen van een DKO dat sprs is. De academie binnenstappen en niet weten wat je te wachten staat. Een plek waar leraren nieuwe en onverwachte reisbestemmingen voor hun leerlingen zoeken.

Avonturen tijdens de avonduren.

Ik studeer

1280x640libeer.jpg

Het verschil maken? In Knack vertelt pianist en presentator Julien Libeer hoe hij daaraan werkt. Zijn recept is eenvoudig.

Mijn dagelijkse realiteit, om eerlijk te zijn, is gesukkel. Het is nooit goed genoeg. Speel maar eens een Beethovensonate. Wat betekent dat? Hoe maak je het verschil? Er is altijd die horizon die zich verlegt. Mentaal gesproken is dit vak een brainfuck. En de enige remedie tegen compleet zot worden, is discipline. Maandag: ik studeer. Dinsdag: ik studeer. Woensdag: ik studeer. Zaterdag, zondag: ik studeer. Ik kan geen week zonder piano. Dan word ik echt zot. 

Straatkunstenaars

4ca89762-e74b-11e7-8ba7-02b7b76bf47f.jpg

In Strombeek-Bever legden arbeiders een straat opnieuw aan. De stenen geraakten niet op hun oorspronkelijke plaats. Een vorm van onverschilligheid? Gebrek aan vakmanschap? Thuis te weinig gepuzzeld? Of is dit een artistieke daad?

Wij gaan voor de laatste optie. Want dit labyrint is zoveel interessanter dan de dwingende richtingaanwijzer. Maar één keuze? Daar krijgen kunstenaars de kriebels van. Dan is dwalen met omwegen zoveel avontuurlijker. Het kan alle kanten uit. En het  spreekt onze verbeelding aan. We zien in deze nieuwe straatcompositie allemaal iets anders.

Deze kunstenaars-straatwerkers begrijpen hoe kunst(onderwijs) werkt.