Non-conformiteit

In het boek The Shape of Content uit 1956 werden zes lezingen van de beeldende kunstenaar Ben Shahn samengebracht. De lezing over non-conformiteit in de kunsten is de belangrijkste.  

Shahn stelt dat grote kunst en belangrijke historische veranderingen ontstonden vanuit een eigenzinnige houding. Kunstenaars zijn volgens Shahn non-conformisten. Ze houden niet van een status quo. Ze zijn ofwel ontevreden over hoe dingen lopen of willen iets eigen(zinnings) toevoegen aan wat is.

Die drang naar anders of beter hebben wetenschappers ook. Het verschil is dat wetenschappers eerder vanuit logisch denken werken. Kunstenaars gebruiken vooral hun intuïtie, verbeelding en diepe gevoelens als drijfveer. 

Wat leveren deze gedachten op voor kunstonderwijs? Dat we leerlingen mogen uitdagen om te schuren? Dat we sporen van een eigen artistieke stem in de verf mogen of moeten zetten? Dat we leerlingen mogen stimuleren om ongewone paden op te zoeken? 

Dat vraagt avontuur en moed van de leraar. Want ergens hebben we wel een conforme standaard voor ogen die we graag nastreven. En de ambachtelijke invalshoek fluistert ons in het oor: zal het niveau dan niet dalen?  

Het is maar vanuit welk perspectief je dit bekijkt. 

Creatie maakt sterker

5d1d79f043608edbff0aa0cf77ade5f7.jpg

Een groep samenspel presenteerde zich met twee gezichten. Eerst speelde de groep de partituur nauwkeurig na. Daarna werd er vrij met het materiaal omgegaan. Het verschil tussen de twee delen was frappant: in dat tweede deel was er opeens echte interactie, intensiteit en magie.

Dit en andere impulsen zette veel in gang op een academie. Alle leraren instrument en zang laten hun leerlingen eigen werk brengen: meestal zonder partituur. Compositie, experimentele muziek en literaire creatie zijn belangrijke en sterke vakken op de academie.

Creatie maakt leerlingen sterker, werd het uitgangspunt. Het perspectief van de componist/ auteur/ choreograaf/ kunstenaar leren kennen, verrijkt je ook als uitvoerder. En die creatie start best zo snel mogelijk.

Tijd voor samen maken

Boek 2 uit de reeks Tijd voor maken is klaar en vanaf nu te koop. 

Tijd voor maken, creëren met groepen is een boek over samen musiceren en componeren. Wij gingen hiervoor in zee met Filip Verneert, onderzoeker aan LUCA School of Arts en KU Leuven. Hij doet onderzoek naar de kracht van samen musiceren en zijn inzichten klinken door in de opdrachten. 

Ontdek de wondere wereld van samen maken met behulp van 50 inspirerende creatie-opdrachten voor groepen: 

  • gom elementen weg en maak zo een minder- is-meer-compositie
  • verklank met een pakket bouwstenen de hemel en de hel
  • componeer een soundscape zoals Brian Eno
  • of maak met de ingrediënten die we je aanbieden een wals zoals Dmitri Shostakovich 

Voor dit boek schreef Bert Appermont ook nieuwe open samenspelpartituren en muzikale building blocks die je op elkaar kan stapelen.

Meer weten? time-to-create.art

Boek bestellen kan je hier.

Volharden

tom-lanoye.jpg

Tom Lanoye vindt dat techniek bevrijdt. Het geeft je meer mogelijkheden voor expressie. Daarom was de punk zo snel uitgezongen. Als Lanoye artiesten hoort spreken over de kleine dingen des levens loopt hij weg. Ga voor de dingen die moeilijk en niet evident zijn en oefen tot je het in de vingers hebt.

Voor Ten Oorlog moest Lanoye bijna een jaar studeren om de vijfvoetige jamben onder de knie te krijgen. Zijn ouders, die middenstanders waren, lepelden hem dat al vroeg in: als je talent hebt, moet je dat gebruiken. Luiheid is niet toegestaan. Een ook al ben je soms moe: je moet, moet volharden.

Een moeilijke maar soms ook mooie levensles voor onze leerlingen op de academie.

Weerwerk

Weerwerk is de prachtige naam voor een initiatief op de beeldacademie van Lier. De vakleerkracht nodigt enkele externen uit die het voorlopige werk van leerlingen bekijken. Deze kunstenaars kunnen met een open en frisse blik (want ze hebben geen voorkennis) feedback geven op hetgeen ze zien. Dat zijn spannende momenten voor de leerlingen.

Vanuit de feedback van de kunstenaars ontstaat er een dialoog met de leerlingen en worden ze ook uitgenodigd om weerwerk te bieden. Dat levert dikwijls beklijvende inzichten op voor de leerling en de vakleraar. Zeker ook omdat de externen een mix gebruiken van pittige en zachte feedback.

En zo kan de leerling weer aan het werk.

Night watching

In Night Watching filmt Rineke Dijkstra groepen mensen die naar De Nachtwacht van Rembrand in het Rijksmuseum in Amsterdam kijken. Het is prachtig om te zien hoe elke groep vanuit een heel eigen perspectief naar dit schilderij kijkt. Een groep Japanse zakenmensen zoeken naar manieren om hier nog meer geld uit te halen. Een groep kunststudenten filosofeert over de druk om een meesterwerk te maken. En een groep schooljongens heeft vooral oog voor dat ene meisje op het schilderij.

Het is een zegen dat we via kunst die meerduidigheid aan onze leerlingen kunnen meegeven. In deze tijden van harde en onwrikbare standpunten is een tegengewicht meer dan nodig: nuance, inleving in het standpunt van anderen, verbeelding om het ook anders te bekijken.

Studeren is nooit saai

Violist Floris Willem vertelt hoe hij erin slaagt om instuderen altijd boeiend te houden. 

Ik studeer graag met veel variatie op mijn instrument: de ene keer luister ik naar mijn intonatie, de andere keer naar de melodische lijn, de begeleiding, de harmonie … Of ik focus me op mijn houding. En zo wordt spelen en studeren nooit saai. 

Wat een krachtig en eenvoudig concept.

10 jaar

Kunstig Competent bestaat tien jaar. Wat begon als een kleine vrijplaats voor nieuwe evaluatiepraktijken in het DKO groeide uit tot een breed gedragen kijk op (deeltijds) kunstonderwijs.

Kunstig Competent werd meer dan een project over evalueren. Het project gaf enerzijds een vocabularium aan dingen die we al deden en waar we ook heel fier op mogen zijn. En het daagde ons anderzijds uit om thema’s te verkennen die we minder in de vingers hebben. Academies legden praktische beslommeringen even naast zich neer om na te denken over wat belangrijk is in kunstonderwijs. Er werden leerplannen en materialen ontwikkeld die aandacht besteden aan de doelen, de aanpak in de klas en de evaluatie. 

Bij alle acties stelden we ons telkens de vraag of we trouw bleven aan onze uitgangspunten: ontwikkelingsgericht werken, inzetten op een brede artistieke vorming en een gezonde mix van sturing en vrijheid voor de academie en de leraar-kunstenaar. 

Dit tiende jaar is ook een reflectiejaar. We blikken terug, onderzoeken waar we staan en maken plannen voor de volgende tien jaren. 

Verkeerde trein

Deze tekst hing ooit in de trappenhal van de Vooruit. 

Stap in de verkeerde trein. Kom terecht in een stad die je niet kent. Verlies je portefeuille. Loop een beetje doelloos rond. Dat is het begin van iets. 

Iets voor de vakantie? Ja, maar ook voor al die vele reizen die leerlingen dit schooljaar op onze academies zullen maken.

Een fijn schooljaar toegewenst. 

Kijken

banneralexandra

Alexandra Horowitz schreef het bijzondere boek Met andere ogen. Steeds weer loopt ze dezelfde route door haar buurt, maar telkens kijkt ze met andere ogen. De ene keer is ze vergezeld van een geoloog, die haar opmerkzaam maakt op fossiele resten in een muur. Dan weer kruipt ze mee in de huid van een kunstenares, een historicus, een stedenbouwkundige en zelfs een hond.

Naar hetzelfde kijken en altijd andere dingen zien, je kan dat ook met vele kunstwerken doen. En met meesterwerken wordt dat, omwille van de gelaagde rijkdom van dat werk, een eindeloos feest.

Dit is de laatste blog van dit schooljaar. Geniet thuis of op vakantie met andere ogen van de dingen die je tegenkomt.