In het museum Wiels in Brussel is op dit moment de tentoonstelling ‘Children’s games’ van de Belgisch-Mexicaanse kunstenaar Francis Alÿs te zien. Alÿs documenteert kinderspelen over de hele wereld. Als een soort antropoloog filmt hij kinderen die buiten spelen.

De diversiteit die zijn films laten zien, is enorm. Kinderen kunnen zich ook uit de slag trekken met twee keer niets: een bal, een stuk hout, een touw. Bijzonder is dat kinderen hun spel altijd weer aanpassen aan de situatie. Zo botste de kunstenaar in Hongkong op een pandemieversie van tikkertje. De jacht werd ingezet door iemand met een mondkapje. Iemand aantikken stond gelijk met het virus doorgeven.

De tentoonstelling roept associaties op met het beroemde onderzoek ‘Homo Ludens’ van Johan Huizinga en het schilderij ‘De Kinderspelen’ van Pieter Bruegel. Als leraar in de kunsten laat de tentoonstelling je reflecteren over je eigen lespraktijk: Hoe speels zijn mijn contactmomenten op de academie? Hoe kan ik via spel de creativiteit van mijn leerlingen aanwakkeren? Hoe verhouden vakmanschap en spel zich tegenover elkaar?

In het verleden was de proclamatie van de Academie Haspengouw Podium ook het moment waarop de meest verdienstelijke leerlingen een stadsprijs kregen. Dat gebeurde louter op basis van het ‘hoogste punt’.

Nu reikt de academie elk jaar in de 6 artistieke rollen een prijs uit. Leerlingen die voor een aspect uitblinken kunnen genomineerd worden.

• De Kunstenaar: Deze leerling durft buiten de lijntjes kleuren. Hij durft risico’s te nemen en komt zo tot verrassende resultaten. Zijn kunst uit zijn eigenheid en persoonlijkheid. Hij leeft zich in en brengt de intentie van de componist/auteur/choreograaf tot leven.
• De Onderzoeker: Deze leerling blinkt uit in nieuwsgierigheid. De wil om te weten, kennen, ontdekken staat vooraan. Deze leerling kent zijn sterktes én werkpunten. Hij weet wat hij wil en stippelt het proces uit. Daarbij is er een openheid en verbondenheid met de eigen wereld en de wereld waarin hij staat. Zijn kunst is een uitdrukking van de dynamiek tussen die twee zaken.
• De Samenspeler: Deze leerling is een teamspeler. Er is een open blik naar de groep en het samen maken. Er is een groot respect voor de andere. Dat is onder andere zichtbaar in de manier waarop de leerling feedback kan geven en ontvangen. En de manier waarop hij bijdraagt aan de groepsdynamiek.
• De Performer: deze leerling is in z’n nopjes op het podium. Hij kent de gebruiken en wil zijn publiek raken. De leerling geniet ten volle van de reacties van het publiek en speelt daarmee. De leerling streeft naar een kwaliteitsvol podiummoment. Dat merk je in een doordrongen voorbereiding, afwerken in de details en flexibiliteit met onvoorziene omstandigheden.
• De Vakman: virtuositeit en doorgedreven technische perfectie zien we bij deze leerling. Deze leerling overtreft de technische verwachtingen van zijn graad. Het vakmanschap is de basis voor zijn muzikaliteit en veelzijdigheid.
• De Unieke Ik: deze leerling heeft iets unieks. Dat kan gaan om doorzettingsvermogen ondanks moeilijke omstandigheden. Of misschien heeft deze leerlingen gewoon ‘alles’. De X-factor. Een samenkomen van alle artistieke rollen. Deze rol biedt de kans om leerlingen met bv. een zorgprofiel of speciaal traject toch in de spotlight te zetten. 

Leen van den Berg, de moeder van het vak schrijven in het dko en lerares aan leerkracht aan het Conservatorium in Hasselt en aan Academie De Vonk in Oud-Heverlee schreef een musical. ‘Romeo en July’ (gedeponeerd bij de Auteurs) is een laagdrempelig liefdesverhaal geworden van en door leerlingen van de academie, een verhaal waarin het, naast het liefdesverhaal, ook gaat over de verschillende competenties bij het maken van ‘kunst’ en over de waarachtigheid van gevoelens.

De song- en koorteksten zijn al geschreven en zitten in het script; ze zullen volgend schooljaar op muziek worden gezet door de compositieklassen in Hasselt en Oud-Heverlee. Het script is geschreven voor een publiek van kinderen, jongeren en volwassenen, met hier en daar een vleugje humor. De koorteksten  zorgen ervoor dat we zoveel mogelijk leerlingen op de planken krijgen.

Interesse om er iets mee te doen op je academie? leenvandenberg@skynet.be

In het rapport Leerlingenevaluatie in het dko onderzochten medewerkers van UCLL (Erik Schrooten) en KUL HIVA (Evelien Storme en Lode Vermeersch) in opdracht van het Departement Onderwijs en Vorming in 2022-2023 het thema leerlingenevaluatie in het dko.

De onderzoekers deden een omvangrijke literatuurstudie, brachten in kaart welke evaluatie-instrumenten er nu in omloop zijn in het dko, geven onderbouwde antwoorden op essentiële vragen over evaluatie in kunstonderwijs en illustreren dat met voorbeelden. Daarbij hebben ze ook aandacht voor de haalbaarheid van de leerlingenevaluatie.

Het volledige rapport kan je hieronder downloaden. Wil je op een eigen manier door het rapport navigeren dan is de volgende startpagina op Klascement een ideaal startpunt.

We ondersteunen graag vanuit deze wetenschappelijk onderbouwing academies die hun huidig evaluatiebeleid willen bijsturen, meer haalbaar willen maken …

Leerlingen artistiek doen groeien is onze opdracht. En dat proces kan op vele manieren plaatsvinden.

Met een groep onderzoekers van mijn hogeschool UCLL doen we in opdracht van het Departement Onderwijs & Vorming een onderzoek naar een mogelijke tool voor oriëntatie en keuzeprocessen in het dko: het CultuurKompas.

Met dit CultuurKompas heeft het Departement de ambitie om een instrument te ontwikkelen waarmee:

• de toeleiding van 6-7-jarigen naar het deeltijds kunstonderwijs vergroot kan worden;
• het keuzeproces voor muziek, woordkunst-drama, dans of beeldende en audiovisuele kunsten begeleid kan worden tijdens of na de eerste graad;
• het keuzeproces voor een instrument (binnen het domein muziek) begeleid kan worden.

Dit project bestudeert de haalbaarheid van zo’n CultuurKompas en onderzoekt welke vormen het CultuurKompas zou kunnen aannemen. Hiervoor zijn wij op zoek naar academies (leraren, coördinatoren, directies) die hun expertise en praktijken willen delen en/of willen meedenken.

Het engagement bestaat uit één gesprek (online of fysiek) of een deelname aan een focusgroep. Interesse? Vul volgend formulier voor 20 oktober in en dan nemen wij contact met je op.

https://forms.gle/SJCfc4AY1SL8hoGp9

Als negentienjarige slungel liftte schrijver Dimitri Verhulst door Engeland. Aangezien een goed voorbereide reis niks memorabels oplevert, vertrok hij zonder wegenkaart. Hij had wel een kaart van Engeland bij, maar dat was niet meer dan bladzijde gescheurd uit een schoolatlas. Londen stond erop. En beneden toonde een kleiner kaartje welke gesteenten er in de ondergrond te vinden waren.

Gaan wij in kunstonderwijs ook zonder wegenkaart op pad met onze leerlingen? De keuze van Dimitri Verhulst spreekt onze kunstenaarsziel wel aan: vertrekken en zien waar we uitkomen. En onderweg het onverwachte vol omarmen.

Vanuit onze leerkrachtkant worden we naar de andere kant getrokken: goed plannen en zo op een efficiënt manier veel dingen ‘zien’. Het maximale rendement uit onze reis halen.

Misschien bestaat ons meesterschap erin om soepel tussen deze twee polen te balanceren.

Een fijn schooljaar toegewenst.

Ook culturele centra weten waar het in kunst(onderwijs) om draait:

Met deze mooie gedachte, rond we dit blogjaar af. Ik wens jullie binnenkort een deugddoende vakantie. Ieder op zijn manier.

Erik Schrooten

Creatie is een uitdaging in het domein muziek. We hebben dat aspect van kunstenaarschap weinig of niet meegekregen in onze opleiding.

Wil je ontdekken hoe je in je lessen instrument of groepsmusiceren maken een plek kan geven of wil je leerlingen gepast begeleiden in de optie creërend musicus? Dan is deze workshop iets voor jou!

Je leert de boeken Tijd voor maken kennen. En we gaan verdiepend in op volgende vragen:

• Hoe kan ik maakprocessen begeleiden?
• Om welke aanpak vraagt ‘creatie’?
• Hoe geef ik feedback op composities van leerlingen?
• Hoe kan ik een compositie van leerlingen sterker maken?
• Hoe kan ik ‘maken’ in mijn eigen instrumentpraktijk een plek geven?
• Hoe ontwikkel ik zelf maakopdrachten voor mijn instrument?

Vormingen vinden, telkens van 10u tot 13u, plaats op volgende academies: Zaventem (4 mei) Merksem (5 mei), Wuustwezel (11 mei), Sint-Truiden (12 mei), Diksmuide (22 mei) en Deinze (23 mei).

Je krijgt een pakket met nieuwe creatie-opdrachten en een cursus ‘didactiek van het maken’ mee naar huis.

Meer info en inschrijven voor één van de workshops kan hier.