Hoe richt ik de artistieke trajecten voor mijn leerlingen in? Welke ingang gebruik ik? Waar blijven we lang en minder lang hangen?

Leerlingen DKO presteren beter voor wiskunde. Nee, ik ben geen fan van dit soort uitspraken. Kunst is belangrijk omwille van haar eigen kwaliteiten. En die mogen wél meer in de verf gezet worden.

Dat je leider was bij de scouts, wordt standaard in CV’s vermeld. Want dat is een meerwaarde voor je toekomstig werk. Nog te weinig jobzoekers geven aan dat ze op de academie gestudeerd hebben. En dat is spijtig. Want je gunt toch iedere bedrijfsleider zo’n werknemer:

ANDERE RELEVANTE COMPETENTIES

Ik studeerde 9 jaar cello op de kunstacademie. Daar heb ik volgende kwaliteiten ontwikkeld:

• samenwerken
• doorzetten
• afwerken
• anders kijken
• omgaan met onverwachte zaken
• podiumvast zijn
• feedback kunnen geven en ontvangen
• …

Hoogleraar Ad Dijksterhuis onderschrijft dat de artistieke competenties experimenteren en creëren essentieel zijn voor creativiteit:

We kunnen op twee manieren denken. Divergent denken (experimenteren) is het wilde, gekke denken, rare ideeën verzinnen die alle kanten op wapperen. Het is wat kinderen doen. Convergent denken (creëren) doen we als we oordelen vellen, als we willen testen of iets wel realistisch is.

Wat volwassenen vooral doen, is dat divergente denken meteen wegdrukken met hun convergente denken. Voor creativiteit moet je je divergente denken oefenen en het convergente denken on hold zetten. Je geest moet openstaan. Het is als een kussen dat telkens weer opgeschud moet worden.

De collega’s van OVSG hebben de leerplannen beeld en podiumkunsten van Kunstig Competent in hun DKO-Kompas opgenomen. En dat hebben ze prachtig gedaan!

Je vindt er de rollen/ artistieke ontwikkelingsgebieden, de artistieke competenties, leerinhouden, reflectievragen, competentiebeelden, evaluatiezinnen en evaluatievoorbeelden.

Doe er je voordeel mee!

Jij dacht dat alles in getallen en formules kon worden uitgedrukt! Maar in uw mooie nomenclatuur bent u de wilde roos vergeten, de tekenen van de hemel, de gezichten van de zomer, de grote stem van de zee, de momenten van liefdesverdriet en de woede van de mensen!

Te midden van uw meest schijnbare overwinningen bent u reeds verslagen, want er is een kracht in de mens die u niet zult terugdringen, onwetenden zegevierend voor altijd. Het is deze kracht die zal opstaan en u zult weten dat uw glorie rook was.

Albert Camus, L’Etat de Siège (Gallimard, 1948)

Deze prachtige tekst is te lezen op de website gewaarwording. Je vindt er prachtige gedachten over kunsteducatie. De uitgangspunten van de inititiatiefnemers zijn dan ook waardevol:

• De kunsten kan je niet herleiden tot een instrument om extrinsieke doelen en leereffecten te bereiken.
• Verwondering door de kunsten is op de eerste plaats de ervaring van niet- begrijpen.

Kunstig Competent bestaat tien jaar. Wat begon als een kleine vrijplaats voor nieuwe evaluatiepraktijken in het DKO groeide uit tot een breed gedragen kijk op (deeltijds) kunstonderwijs.

Kunstig Competent werd meer dan een project over evalueren. Het project gaf enerzijds een vocabularium aan dingen die we al deden en waar we ook heel fier op mogen zijn. En het daagde ons anderzijds uit om thema’s te verkennen die we minder in de vingers hebben. Academies legden praktische beslommeringen even naast zich neer om na te denken over wat belangrijk is in kunstonderwijs. Er werden leerplannen en materialen ontwikkeld die aandacht besteden aan de doelen, de aanpak in de klas en de evaluatie. 

Bij alle acties stelden we ons telkens de vraag of we trouw bleven aan onze uitgangspunten: ontwikkelingsgericht werken, inzetten op een brede artistieke vorming en een gezonde mix van sturing en vrijheid voor de academie en de leraar-kunstenaar. 

Dit tiende jaar is ook een reflectiejaar. We blikken terug, onderzoeken waar we staan en maken plannen voor de volgende tien jaren. 

We houden het graag eenvoudig.

Voortaan vind je deze website (artistiekecompetenties.blog) ook onder de domeinnaam kunstig-competent.blog.

En onze officiële website voor de leerplannen (raamleerplandko.be) vind je ook op de url kunstig-competent.be.

Altijd met een liggend streepje tussen kunstig en competent.

Ben je op zoek naar inspiratie over creatie in het domein muziek, dan surf je naar tijdvoormaken.be. En ook hier hebben we een tweede domeinnaam: time-to-create.art. Want de volgende weken verschijnt ons boek Tijd voor maken in het Engels. Met de voor de hand liggende titel Time to create.

In opdracht van het Departement Onderwijs en Vorming doe ik vanuit mijn hogeschool UCLL samen met KULeuven een onderzoek naar Evalueren in het DKO. 

We weten dat er in de praktijk veel goede evaluatie-instrumenten gebruikt worden. Met ons onderzoek willen we beter zicht krijgen op welke instrumenten in omloop zijn.

Daarna willen we deze bestaande instrumenten delen en ook nieuwe instrumenten ontwikkelen. 

Ik deel graag via deze blog ideeën met jullie. Bij deze een hele, hele warme oproep om hetzelfde nu ook te doen: deel je evaluatie-instrumenten die je in je klas gebruikt met ons: evelien.storme@kuleuven.be. 

Als je ons iets bezorgt, nemen we contact met je op en kunnen we afspraken maken hoe we dat delen voor jou juist kunnen doen. 

Meer info vind je hier:

In het boek Faalmoed en andere filosofische overdenkingen ontwikkelt filosofe Stine Jensen prachtige gedachten over falen.

Falen doe je altijd tegenover iets of iemand: een publiek, je leraar, je eigen doelen, een norm … Het is niet zomaar een kleine mislukking. Nee, als je faalt, doet dat iets met je zelfbeeld. Je hebt het gevoel dat jij helemaal of gedeeltelijk de schuld bent van dat falen.

Jensen pleit voor faalmoed. Dit concept staat tussen faalangst en faalovermoedigheid in. Bij faalangst raak je verlamd. Bij faalovermoed denk je dat je alles kan en vergeet je te reflecteren. Faalmoed staat aarzeling en angst toe. Je weet immers dat het fout kan gaan … en toch doe je het.

De Duitse kunstenaar Hans-Peter Feldmann versiert traditionele olieverfschilderijen met rode neuzen of schele ogen. Wat een durf om die schilderijen zo te transformeren.

In het prachtige museum Voorlinden nabij Den Haag kijken we verwonderd naar deze werken. Wat opvalt? Minimale ingrepen, maximaal effect.

Het idee nodigt uit om er iets mee te doen in de klas. De opdracht is simpel: vertrek vanuit een klassieke partituur, doe één goedgekozen interventie en maak zo het werk echt anders.

Spelen met partituren is een goede opstap naar creativiteit… minimale ingreep, maximaal effect.