Evalueren om te leren

selecteren

Kan je het maken om leerlingen verschillend te beoordelen? Een interessante kwestie.

Ze kijken naar elkaar en zullen zeker protesteren als een medeleerling een makkelijker of een heel ander pakket mag oppakken.

Die vrees is begrijpelijk… als je dit vanuit het klassieke perspectief van evalueren om te vergelijken bekijkt.

Is je insteek evalueren om te ontwikkelen, dan reageer je anders: een evaluatie wil op de eerste plaats een interventie zijn waaruit een leerling kan leren. Of de ene leerling een bepaald facet beter kan dan de andere is dan niet het belangrijkste. Waar het wel om gaat? Of een leerling vanuit de evaluatie zijn leren verder kan oppakken.

Maar in de harde wereld van bijvoorbeeld de muziek- en danswedstrijden wordt er toch wel vergeleken?

Dat is inderdaad zo. Vergelijkende evaluaties kunnen gebruikt worden voor leerlingen die de stap naar het hoger kunstonderwijs willen zetten. Maar beperk deze aanpak tot een groep leerlingen die hiervoor kiest. Ook dat is maatwerk.

Maslow voor kunstenaars

onbewust onbekwaam
Een leerling doorloopt grosso modo vier fasen als hij een vaardigheid wil leren. We ontlenen volgend concept aan de Amerikaans psycholoog Abraham Maslow. Herkenbaar? Zeker weten.
  • De eerste fase is onbewust onbekwaam. De leerling is zich niet bewust van een hiaat in zijn vaardigheden.
  • De de tweede fase, bewust onbekwaam, herkent de leerling het tekort. Hij ervaart dat hij de vaardigheid nog niet beheerst.
  • In de derde fase, bewust bekwaam, werkt de leerling aan de vaardigheid. De bekwaamheid wordt groter maar dat vereist nog een grote mate van concentratie. De leerling moet er heel erg bij nadenken.
  • In de laatste fase, onbewust bekwaam, heeft de leerling zich de vaardigheid helemaal eigen gemaakt. Het is als het ware een tweede natuur geworden. Het gaat vanzelf.

Aan de fase kan je aflezen welk het competentieniveau van een leerling is. Of nog belangrijker: wat de volgende stap in de ontwikkeling is.

Leren van evaluaties

2916_Samenspelgroep_groot.jpg

Een getuigenis:

Na het toonmoment van mijn leerlingen samenspel kreeg ik hele waardevolle feedback van mijn collega piano.

De groep samenspel speelde heel gedisciplineerd en aandachtig. Maar er was zeker nog meer uit te halen: muzikaal mocht er meer gebeuren, details mochten meer ontwikkeld worden.

Mijn collega zou de leerlingen ook zelfstandiger laten samenspelen. Nu dirigeer en speel ik altijd mee. Ik zou hen kunnen uitdagen door dat niet meer te doen.

Mooie feedback die mijn praktijk volgend jaar sterker maakt.

Evalueren = examen?

Ik stel tijdens presentaties regelmatig vast dat leraren examens en evalueren als synoniemen ervaren: het examen is de evaluatie. Vanuit het nieuwe denken rond evalueren klopt dit niet meer. We willen veelzijdiger naar leerlingen kijken.

Misschien moeten we daarom op zoek naar een andere term? In de vakliteratuur spreekt men van assessment. De vertaling van de Latijnse stam asside laat al ergens vermoeden waar het naartoe gaat: naast iemand gaan zitten.

Kenmerkend voor een assessment is dat het een combinatie is van verschillende methoden, instrumenten en technieken. Je verzamelt een rijk geschakeerd overzicht dat iets zegt over het functioneren van een leerling.

Alleen een examen op het einde van een schooljaar is dus geen assessment. Wat wel? Een gezonde en haalbare mix van een concert, opdrachten, observaties tijdens de les, indrukken van externen die meekijken en misschien zelfs een zelfevaluatie.