Straatkunstenaars

4ca89762-e74b-11e7-8ba7-02b7b76bf47f.jpg

In Strombeek-Bever legden arbeiders een straat opnieuw aan. De stenen geraakten niet op hun oorspronkelijke plaats. Een vorm van onverschilligheid? Gebrek aan vakmanschap? Thuis te weinig gepuzzeld? Of is dit een artistieke daad?

Wij gaan voor de laatste optie. Want dit labyrint is zoveel interessanter dan de dwingende richtingaanwijzer. Maar één keuze? Daar krijgen kunstenaars de kriebels van. Dan is dwalen met omwegen zoveel avontuurlijker. Het kan alle kanten uit. En het  spreekt onze verbeelding aan. We zien in deze nieuwe straatcompositie allemaal iets anders.

Deze kunstenaars-straatwerkers begrijpen hoe kunst(onderwijs) werkt.

Naar Siberië?

0107OntdekkingSiberie4-646x350.jpg

Op een concert in een academie zag ik een bijzonder optreden.

Een leerling met als tweede instrument piano waagde zich aan prelude opus 3 nr. 2 van Rachmaninov. Hij speelde anderhalf jaar piano. Onmogelijke opdracht, veel te moeilijk werk. Maar de sturm und drang om grote muziek te spelen was niet tegen te houden.

De start was imponerend. Brede akkoorden, het grote gebaar. Het middendeel ontaardde in een eigen improvisatie. In de stijl van Rachmaninov. De wroetende akkoorden werden nog donkerder. Hij musiceerde bijna in extase. Op het einde pakte hij de partituur weer op.

Wat een interessante kluif voor een (klassieke) jury:

Kan dit wel? Is dit geen onvoldoende? Of 0/100? De partituur zomaar langs de kant schuiven? Of moeten we juist zijn experiment belonen en waarderen? De keuze om iets bijzonders te doen met het werk? Want artistiek was dit zonder meer interessant.

En moeten we zijn leraar op strafkamp naar Siberië sturen? Of hem juist aanmoedigen om dit soort risico’s te blijven nemen? Om hetgeen zich aandient te versterken?

Zelden een uitvoering op een academie gezien die zoveel relevante vragen en gedachten opriep.

Kunde wordt kunst

craftsmanship

Wat de kunstenaar van de vakman onderscheidt? De vakman maakt doorgaans wat hij heeft geleerd, volgens de beproefde methode en met het te verwachten resultaat.

Een kunstenaar gaat verder waar de vakman stopt. Hij neemt risico’s, kijkt anders en probeert het onmogelijke te bereiken. Het resultaat is daarom dikwijls verrassend, ook voor hem. De kunstenaar weet nooit wat en hoe het kunstwerk zal zijn, tot hij het vindt.

Grote kunstenaars zijn dikwijls even ‘kundig’ als de beste vakmannen. Maar een prachtig afgewerkt sierobject is daarom nog geen kunst. De kunstenaar voegt iets belangrijks toe aan het vakmanschap: verbeelding. Dan wordt kunde kunst.

Boekenplank

Zin om te lezen? Hier mijn boekenplank artistieke competenties. Boeken die mij inspireerden om de artistieke rollen beter te leren kennen.

kunstenaar
vakman
performer
onderzoeker

samenspeler

Kunnen we wel kunstenaars maken?

landkaart-leerplan-kunstenaar.jpgKunnen we wel kunstenaars maken? Dat was de intrigerende vraag die een leraar van de academie van Lier op tafel legde. In heel zijn lange carrière had hij geen leerlingen opgeleid die echte kunstenaar geworden waren. En vanuit zijn hele strenge norm, was dit een eerlijke conclusie.

Maar moeten we daarom de rol kunstenaar naast ons neer leggen? Nee, natuurlijk niet. Kunstenaarskwaliteiten aanscherpen is een kerntaak van kunstonderwijs.

De artistieke landkaart van de rol kunstenaar is misschien een interessante richtingaanwijzer.

 

Partituur of avontuur

productie reproductie

Blijf met je poten van mijn partituur af!   Igor Stravinsky

Doe iets! Je gaat het toch niet precies spelen zoals ik het opgeschreven heb!    Frans Liszt

Moeten we een partituur/ tekst als een relikwie behandelen?  Of is dit werkmateriaal waarmee je kan en mag spelen?

De leraren klassiek zijn getraind om de partituur en de componist trouw te volgen. En dat heeft zijn waarde.

Andere domeinen gaan hier heel anders mee om: leraren woord herwerken teksten, zetten ze naar hun hand en die van hun leerlingen. En dat durven ze zelfs met Shakespeare.

Het lijkt me, in een pedagogische context, interessant als we ons die vrijheid ook meer zouden toe-eigenen. Hier liggen kansen om de kunstenaar in de leraar en de leerling uit te dagen…

Ook stof om in deze blog verder te ontwikkelen. Op avontuur met een partituur.