Grijs, zilver met stof op

Interview met Stephan Vanfleteren | DIGIFOTO Pro

In De Standaard Weekblad werd Stephan Vanfleteren geïnterviewd. Wanneer de fotograaf aan de Noordzee denkt, leidt hem dat tot deze bespiegeling:

“Ik vind grijs de prachtigste kleur. Grijs noem ik zilver met stof op. Ook toen kleur weer helemaal in was, ben ik altijd blijven kiezen voor grijs. Dat ligt me beter. Omdat ik traditioneler kijk. Ik schrijf me graag in oude tradities in.

Zwart-wit is lineair. Zo is het nooit. Het is grijs. Grijs is fluïde, en verandert van gedaante, naargelang het licht dat erop valt. Het grijs van de doeken hier kantelt soms naar blauw, naar roodoranje, naar paars, en nu is het licht warm, nu zie je het geler worden.”

Jef Geys

De tentoonstelling Jef Geys maakt school in Z33 in Hasselt focust op het werk dat kunstenaar Jef Geys (1934-2018) maakte in de periode 1963 tot 1989, toen hij leraar was aan de Rijksmiddelbare school in Balen.

Jef Geys wist als leraar op zijn heel eigen manier de lessen esthetica op een ‘positieve’ manier in te vullen met inzichten van en over de kleine en grote wereld. Hij stelde zijn leerlingen op een open manier vragen over de vanzelfsprekendheden van gangbare opinies en wisselende wereldbeelden, ook over reclametechnieken waarin hij zelf een opleiding had gehad. Daarom staat op het schoolbord in de tentoonstellingsruimte de vraag die Geys altijd weer aan zijn leerlingen stelde: Wat ziet gij daarin?

Repeat repeat

Kunstenaar Joseph Cartwright gebruikte de wachttijd in een restaurant om nieuwe artistieke vingeroefeningen te doen. Zijn werkmateriaal vindt hij op de tafel. Hetzelfde maar toch steeds anders. Of zes interessante familie-opstellingen.

De kunstenaar laat niet alleen zien hoe spelen met herhaling interessante kunst kan opleveren. Hij toont ons vooral dat je niet op de academie moet zijn om kunst te maken. Elk vrij moment is een kans om je kunstenaarschap te trainen.

Geduld

Psycholoog, schrijver en musicus Anna Enquist hekelt gebrek aan geduld. Voor diepgang is steeds minder tijd, constateert ze, maar niet alles kan direct bevrediging geven. In een interview drukt ze uit wat kunst, en meer specifiek muziek, kan betekenen:

Van muziek oefenen leert een kind verdragen dat het iets niet kan, dat het langzaam gaat en tijd kost. De gesel van onze tijd is dat alles snel moet en direct bevrediging moet geven. Dat heb je natuurlijk niet met vioolles, dat klinkt in het begin helemaal niet mooi. Dat is op dit moment voor een kind moeilijker om te accepteren. Je hoeft maar op een schermpje te tikken of je krijgt een filmpje.

Muziek is voor velen een ultiem redmiddel, zegt Enquist: de heilzaamheid van het praktisch musiceren, het geluksgevoel als je geconcentreerd aan het spelen bent. Maar vooral de wijze van omgaan met de ellende van de wereld en het leven. In muziek wordt de diepste wanhoop, het scherpste verdriet verklankt – zonder uitleg, zonder woorden. Diezelfde muziek biedt door haar schoonheid en structuur tegelijkertijd een onbegrijpelijke troost.

Herhaling

36175488631_24e1ea7614_o.jpg

Neuro-onderzoek bevestigt wat we intuïtief al weten: we hebben veel herhaling nodig. Motorische vaardigheden vragen voldoende oefentijd voor ze geautomatiseerd zijn. Door veel te oefenen verlopen denkprocessen automatischer en minder bewust. En dit creëert – letterlijk – ruimte in het werkgeheugen om nieuwe zaken te leren.

We durven het soms niet meer te vragen: herhaal tot het erin zit. Maar misschien moeten we de slinger opnieuw in de andere richting doen overslaan. En zonder schroom eisen: nog twintig keer.

Feedback ontvangen

Creatief-een-cadeau-inpakken.jpg

Leraren stellen vast dat leerlingen niet altijd ontvankelijk zijn voor feedback. Ze reageren dan met ja maar… waarmee ze willen zeggen dat het probleem niet bij hen ligt maar bij de zenuwen, het instrument of het vele werk dat ze voor school hadden. Het is niet mijn schuld is dan de impliciete boodschap die ze geven.

En dat is niet ok. Want wie niet naar zichzelf kijkt, geen feedback wil ontvangen, leert niet. Van belang is dat je dit bespreekt: ik merk dat je telkens ‘ja maar’ zegt als ik feedback geef. Communicatie over de communicatie noemen we dat.

Er bestaan vele boeken over feedback geven, maar weinig over feedback ontvangen. Dit is er wel eentje: feedback is een cadeautje van Douglas Stone. Alleen al de titel.

Spel

Kinderen kunnen zich uit de slag trekken met twee keer niets.

In het museum Wiels in Brussel is op dit moment de tentoonstelling ‘Children’s games’ van de Belgisch-Mexicaanse kunstenaar Francis Alÿs te zien. Alÿs documenteert kinderspelen over de hele wereld. Als een soort antropoloog filmt hij kinderen die buiten spelen.

De diversiteit die zijn films laten zien, is enorm. Kinderen kunnen zich ook uit de slag trekken met twee keer niets: een bal, een stuk hout, een touw. Bijzonder is dat kinderen hun spel altijd weer aanpassen aan de situatie. Zo botste de kunstenaar in Hongkong op een pandemieversie van tikkertje. De jacht werd ingezet door iemand met een mondkapje. Iemand aantikken stond gelijk met het virus doorgeven.

De tentoonstelling roept associaties op met het beroemde onderzoek ‘Homo Ludens’ van Johan Huizinga en het schilderij ‘De Kinderspelen’ van Pieter Bruegel. Als leraar in de kunsten laat de tentoonstelling je reflecteren over je eigen lespraktijk: Hoe speels zijn mijn contactmomenten op de academie? Hoe kan ik via spel de creativiteit van mijn leerlingen aanwakkeren? Hoe verhouden vakmanschap en spel zich tegenover elkaar?

Stadsprijs

In het verleden was de proclamatie van de Academie Haspengouw Podium ook het moment waarop de meest verdienstelijke leerlingen een stadsprijs kregen. Dat gebeurde louter op basis van het ‘hoogste punt’.

Nu reikt de academie elk jaar in de 6 artistieke rollen een prijs uit. Leerlingen die voor een aspect uitblinken kunnen genomineerd worden.

  • De Kunstenaar: Deze leerling durft buiten de lijntjes kleuren. Hij durft risico’s te nemen en komt zo tot verrassende resultaten. Zijn kunst uit zijn eigenheid en persoonlijkheid. Hij leeft zich in en brengt de intentie van de componist/auteur/choreograaf tot leven.
  • De Onderzoeker: Deze leerling blinkt uit in nieuwsgierigheid. De wil om te weten, kennen, ontdekken staat vooraan. Deze leerling kent zijn sterktes én werkpunten. Hij weet wat hij wil en stippelt het proces uit. Daarbij is er een openheid en verbondenheid met de eigen wereld en de wereld waarin hij staat. Zijn kunst is een uitdrukking van de dynamiek tussen die twee zaken.
  • De Samenspeler: Deze leerling is een teamspeler. Er is een open blik naar de groep en het samen maken. Er is een groot respect voor de andere. Dat is onder andere zichtbaar in de manier waarop de leerling feedback kan geven en ontvangen. En de manier waarop hij bijdraagt aan de groepsdynamiek.
  • De Performer: deze leerling is in z’n nopjes op het podium. Hij kent de gebruiken en wil zijn publiek raken. De leerling geniet ten volle van de reacties van het publiek en speelt daarmee. De leerling streeft naar een kwaliteitsvol podiummoment. Dat merk je in een doordrongen voorbereiding, afwerken in de details en flexibiliteit met onvoorziene omstandigheden.
  • De Vakman: virtuositeit en doorgedreven technische perfectie zien we bij deze leerling. Deze leerling overtreft de technische verwachtingen van zijn graad. Het vakmanschap is de basis voor zijn muzikaliteit en veelzijdigheid.
  • De Unieke Ik: deze leerling heeft iets unieks. Dat kan gaan om doorzettingsvermogen ondanks moeilijke omstandigheden. Of misschien heeft deze leerlingen gewoon ‘alles’. De X-factor. Een samenkomen van alle artistieke rollen. Deze rol biedt de kans om leerlingen met bv. een zorgprofiel of speciaal traject toch in de spotlight te zetten. 

Musical

Leen van den Berg, de moeder van het vak schrijven in het dko en lerares aan leerkracht aan het Conservatorium in Hasselt en aan Academie De Vonk in Oud-Heverlee schreef een musical. ‘Romeo en July’ (gedeponeerd bij de Auteurs) is een laagdrempelig liefdesverhaal geworden van en door leerlingen van de academie, een verhaal waarin het, naast het liefdesverhaal, ook gaat over de verschillende competenties bij het maken van ‘kunst’ en over de waarachtigheid van gevoelens.

De song- en koorteksten zijn al geschreven en zitten in het script; ze zullen volgend schooljaar op muziek worden gezet door de compositieklassen in Hasselt en Oud-Heverlee. Het script is geschreven voor een publiek van kinderen, jongeren en volwassenen, met hier en daar een vleugje humor. De koorteksten  zorgen ervoor dat we zoveel mogelijk leerlingen op de planken krijgen.

Interesse om er iets mee te doen op je academie? leenvandenberg@skynet.be