Didactisch meesterschap

sven_piano-1-van-1-1.jpg

Het moest er eens van komen. Een leraar die opstaat tijdens een vorming, achter de piano gaat zitten en de groep mee op sleeptouw neemt: zo leer ik de syncope aan. Een jazzy en aanstekelijke groove en daarop samen klappen. Voor- en nadoen. Zonder dat we het goed en wel beseffen zijn we syncopes aan het uitvoeren. Op een minuut tijd hebben we een patroon van 8 maten  ingestudeerd. En dan volgt de uitnodiging om met dit nieuwe ritme te spelen. Het bekende en de improvisaties wisselen elkaar af: patroon, improviseren, patroon, improviseren enz…

De piano stopt geen enkele keer. De instructie wordt bondig en efficiënt tijdens het spelen gegeven. Vanuit klank, speels, natuurlijk én met een duidelijk doel. Didactisch meesterschap. Kunstonderwijs op zijn best.

Heb jij dat ook?!

VP-LR-RGB-Heb-jij-dat-ook.jpg

We kunnen gevoelens soms moeilijk onder woorden brengen. Onze emotionele woordenschat is zo beperkt.

In Heb jij dat ook?! beschrijft Mario Giordano 1000 gevoelens die we allemaal kennen. Een heerlijke trip van grote en kleine herkenningspunten…

  • De RADELOOSHEID voor je iets weet te schrijven in het gastenboek.
  • De zich OPSTAPELENDE WOEDE tijdens het ontwarren van een kettinkje dat in de knoop zit.
  • Het KLAAR-VOOR-ACTIEgevoel als je bij de kapper naar buiten loopt.
  • Het ZENUWACHTIGE GEVOEL als iemand de kaartjes komt controleren, zelfs als je weet dat het jouwe gewoon geldig is.

Een boekje om gevoelens te zoeken die een invulling kunnen geven aan teksten, muziek, beelden en bewegingen. Want een pakkende uitvoering gaat vaak gepaard met sterke emoties.

Ook ZIN om dit boekje zo snel mogelijk in je handen te hebben? Hier een voorproefje.

Wat als?

watals_s1_afl8_mop_0.jpg

Het programma Wat als? zet Vlaanderen op kaart bij tv-bonzen. Naast een goede format is dit ook een interessante vraag. Mooie uitdagingen om de kunstenaar aan te spreken?

  • Wat als in dit werk de si niet meer bestond?
  • Wat als Luc de Vos dit nummer zou spelen?
  • Wat als deze wals in 5/8 zou gespeeld worden?
  • Wat als deze amoroso zou uitmonden in een kletterende (v)echtscheiding?
  • ….

Zeker eens proberen: de partituur bekijken, een waaromvraag verzinnen en zien wat er gebeurt.

Toonmomenten in beweging

foto Fred Ernst

En welke effecten heeft het project artistieke competenties? Bijvoorbeeld op de toonmomenten?

Directeurs en leraren vertellen dat halfjaarlijkse toonmomenten er anders uitzien:

Er is meer aandacht voor performen: leerlingen komen niet zomaar hun werk spelen. Ze zijn ook bezig met het publiek raken: je richten naar een publiek, opkomen en groeten.

Er worden meer eigen composities gespeeld. We zien dan een grote betrokkenheid van de leerling. Leraren begrijpen dat zelf maken een fundamentele pijler van een kunstopleiding kan zijn. Daarbij vragen ze wel ondersteuning: leer ons de didactiek van het maken. 

Op kleine concerten wordt work in progress getoond. Het onaffe mag getoond worden om zo stappen te zetten naar een groter podium en een meer afgewerkte uitvoering. Tijd geven om te laten groeien. Heel natuurlijk en juist.

Een laatste tendens: jury’s nemen de tijd om met zorg feedback te formuleren en die na een toonmoment mondeling te delen met vooral hogere graden en volwassen leerlingen. De feedback is ook gerichter. De rollen zijn daarbij het referentiekader.

Intentiegesprek

Tiener.jpg

De start van semester twee: een moment om vooruit te blikken. En om energie te tanken.

Samen op weg gaan met een leerling begint bij afstemmen op elkaars verwachtingen.

Een leerling komt met bepaalde verwachtingen of ambities naar de academie. Dààr ontmoet hij jou: een leraar met eigen voorkeuren, sterktes en kwaliteiten. En die leraar moet ook rekening houden met een aantal leerplanverplichtingen.

In een intentiegesprek neem je de tijd om deze drie perspectieven in te nemen.

  • Wat wil de leerling? Waar liggen zijn dromen? Waar krijgt zij energie van?
  • Wat vind ik – als leraar – belangrijk? Waar is volgens mij de leerling aan toe?
  • Wat wordt er van ons verwacht? Wat moet voor de overheid en de academie?

Het samenspel van deze elementen levert een gedragen palet aan doelen, competenties en leeractiviteiten op. En energie om er werk van te maken.

Goed begonnen is half gewonnen.

Collectioneur van ideeën

img_5373.jpg

In de tentoonstelling inspirations laat modeontwerper Dries Van Noten zien hoe hij werkt, wat hem raakt en hoe hij zijn collecties maakt.

Vrienden omschrijven Van Noten als een collectioneur van gedachten en ideeën. Wat op zijn pad komt, slorpt hij op. En is een mogelijke inspiratiebron. Overal kansen.

In DeMorgen Magazine vertellen studenten van de Antwerpse Modeacademie over hun inspiratiebronnen.

Voor mijn mannencollectie deed ik ideeën op tijdens mijn reis naar Marokko. Ik maakte er foto’s, die ik vervolgens gebruikte in digitale collages. Daarmee creëer ik een soort van droomwereld.

Ik ging uit van een het gevoel dat ik kreeg toen ik een gebouw zag van de Japanse architect Shigeru Ban. Het is een constructie die omgeven is door een wit gordijn, heel etherisch en contrasterend met het harde beton.

Voor deze collectie heb ik inspiratie geput uit vliegvissen. Dat is een hengelsport waarbij je gebruikmaakt van met de hand gemaakte vliegen als lokaas.

Kunnen we hier iets mee in ons kunstonderwijs? Zeker. Daag leerlingen uit om ideeën en indrukken te verzamelen. En gebruik die verzamelingen als voedingsbodem voor maakprocessen.

Want niets ontstaat vanuit het niets. Zelfs niet bij Dries Van Noten.

Inspirations loopt nog tot 19/7 in het Modemuseum van Antwerpen.

Uitstap als opstap

Het is niet niks om je veilige werkwijze los te laten en de wereld van andere rollen te verkennen. Je praktijk omgooien is een werkwijze voor de avonturiers onder ons.

Maar misschien ben je eerder iemand die voorzichtig stap voor stap wil evolueren? Dan is het concept UITSTAPPEN iets voor jou.

Je stapt uit je patroon en je maakt korte UITSTAPPEN naar andere rollen.

Is dit je patroon? Veel inzetten op vakmanschap en op het einde de performer aanspreken?

Weg vakmanschap - performer

Dan is dit een mogelijke UITSTAP: gedurende enkele weken het accent verleggen naar experimenteren en creëren vanuit een opdracht. De maand van de kunstenaar.

scenariovakmankunstenaar

Om daarna terug te vallen op vertrouwde patronen.

Hedendaagse muziek

71e55096ae2160fd55068bd60b50edd1

Ook in de rij gestaan om in Den Haag de tentoonstelling van Rothko te zien? Picasso, Matisse, Pollock en Kandinsky. We gaan er met z’n allen naar kijken en vinden deze schilders al klassiekers. Het blijft een raadsel waarom we niet even massaal naar Stockhausen, Reich of Berg luisteren.

Is hedendaagse klassieke muziek iets voor op de academie? Als we de competentie je verruimt je horizon belangrijk vinden, zeker wel.

Grafische partituren zijn dan een mooie opstap: kijken, experimenteren, bijschaven en vastleggen. Deze open partituren geven de kunstenaar alle ruimte om te ontdekken.

Op zoek naar fantastisch materiaal?

Moeilijk? Wat denk je van deze partituur met notenhoofden? Hoog-laag, tonaal-atonaal, voorgrond-achtergrond, herfst-lente… Oneindig veel mogelijkheden.

Straks proberen?

b558010a4d2d2fb651d3eea7c9506d08

Blijven gaan

reportage-halfweg.png

Michael Fullan is een Canadees socioloog en toonaangevend auteur over onderwijsinnovatie. Zijn uitgangspunt: vernieuwen is op avontuur gaan.

De route en de bestemming worden ontdekt tijdens de reis, zeker wanneer je nieuwe horizonten wil verkennen.

Je belangrijkste bagage is de creativiteit om onderweg nieuwe routes en nieuwe bestemmingen te vinden.

Onzekerheid, spanning, moeilijkheden en angst voor het onbekende zijn inherent aan dit avontuur.

In het project zie ik vaak dezelfde patronen: leraren zijn onder de indruk bij de eerste kennismaking met de materialen artistieke competenties. Maar daarna wordt het moeilijker. Het project roept dan vele vragen op. Vragen waarop antwoorden niet altijd direct klaar liggen. De concepten artistieke competenties zijn immers bewust open gehouden. Er is ook angst om het oude los te laten. Begrijpelijk.

Als je daar doorheen bent, volgt het succes. Men noemt dat de Kanter’s Law. Onderzoeker Rosabeth Kanter stelde vast dat veranderingstrajecten in het midden vaak een dip kennen.

Het hoort erbij. Bijven gaan.

Buigen is een kunst

 japan-bowing

In Japan is de ene buiging de andere niet. Hoe dieper de buiging, hoe groter het respect.

 

Een leraar over de performer:

Hoe gedraag je je na het spelen van een werk? Veel leerlingen voelen er zich ongemakkelijk bij. Ze maken een onhandige halve buiging en zoeken met hun angstige blik de kortste weg naar de nooduitgang. Hoe sneller van het podium hoe beter.

De rol performer zette me aan om iets te doen aan dit geklungel. De kunst van het buigen werd een thema.

Ik geef leerlingen bijvoorbeeld de opdracht om te oefenen voor de spiegel. Ik leg niet alleen de nadruk op wat er goed uitziet. Wat goed aanvoelt is ook belangrijk.

Dat levert vele variaties op. De ene maakt een hand-op-het-hartbuiging. Een ander kiest voor een Oosterse benadering met de handpalmen bij elkaar. Nog een ander neemt de tijd om het publiek lang aan te kijken… en kort te knikken.

En wat doe je bij boe-geroep? Een groep leerlingen wilde daarop oefenen. Een hilarisch moment om nooit te vergeten.