Categorie archief: art.com achtergrond

Naar Siberië?

Posted on by
8

0107OntdekkingSiberie4-646x350.jpg

Op een concert in een academie zag ik een bijzonder optreden.

Een leerling met als tweede instrument piano waagde zich aan prelude opus 3 nr. 2 van Rachmaninov. Hij speelde anderhalf jaar piano. Onmogelijke opdracht, veel te moeilijk werk. Maar de sturm und drang om grote muziek te spelen was niet tegen te houden.

De start was imponerend. Brede akkoorden, het grote gebaar. Het middendeel ontaardde in een eigen improvisatie. In de stijl van Rachmaninov. De wroetende akkoorden werden nog donkerder. Hij musiceerde bijna in extase. Op het einde pakte hij de partituur weer op.

Wat een interessante kluif voor een (klassieke) jury:

Kan dit wel? Is dit geen onvoldoende? Of 0/100? De partituur zomaar langs de kant schuiven? Of moeten we juist zijn experiment belonen en waarderen? De keuze om iets bijzonders te doen met het werk? Want artistiek was dit zonder meer interessant.

En moeten we zijn leraar op strafkamp naar Siberië sturen? Of hem juist aanmoedigen om dit soort risico’s te blijven nemen? Om hetgeen zich aandient te versterken?

Zelden een uitvoering op een academie gezien die zoveel relevante vragen en gedachten opriep.

Waar kan ik je mee helpen?

Posted on by
2

Help.jpeg

Een leraar start zijn les met steeds dezelfde vraag:

“Waar kan ik je mee helpen?”

Simpel en onschuldig op het eerste zicht. Maar bij nader inzien een belangrijke en sterke vraag. De leerling wordt uitgedaagd om na te denken over wat hij wil weten en wat zijn leervraag is.

Het concept wordt nog interessanter omdat de leraar deze startvraag consequent volhoudt gedurende vele jaren. Gevolg? De leerling leert meedenken en anticiperen. Bovendien voelt hij zich mede-eigenaar van de inhoud van de les en zijn leertraject.

Hoe voelt woede?

Posted on by
Beantwoorden

Emotis_3.jpg

Kunst ervaren of maken roept emotie op. En die emoties doen iets met ons lichaam. Dat is nu in kaart gebracht. Onderzoekers uit Finland ontdekten dat emoties specifieke lichamelijke sensaties veroorzaken.

Ze lieten 700 proefpersonen een reeks emotionele woorden, gezichten en filmpjes zien. Elke keer gaven de deelnemers aan of ze een emotie voelden. En zo ja, of dit gepaard ging met een gewaarwording in een lichaamsdeel. Dat werd opgetekend in emotiekaarten, een silhouet van het menselijke lichaam.

Hoe lees je deze emotiekaarten? Geel en rood duiden op extra activiteit, blauw op een verminderd gevoel, en zwart is neutraal.

Conclusie? De emotiekaarten zagen er voor bepaalde emoties opvallend gelijk uit. Proefpersonen konden zelfs emotie aflezen uit een emotiekaart van een andere. Vooral voor woede was dat makkelijk. Bijna elke emotie veroorzaakt meer activiteit in de borst: een versnelde hartslag en ademhaling. Dat de proefpersonen ook het hoofd vaak rood inkleurden, duidt op activiteit van de gezichtspieren. Maar ook op veranderingen in gedachten en gevoelens.

Ondersteuningsniveaus

Posted on by
Beantwoorden

00-default-banner-detail-boogstreken.png

Hier heb je een nieuwe partituur. Trek je plan.

Voor sommige leerlingen is dat een juiste instructie. Je daagt zo hun zelfstandigheid uit. Andere leerlingen hebben meer ondersteuning nodig: een partituur met vingerzetting, aanduiding van de muzikale zinnen of boogstreken … Soms is het interessant om passages in de les samen door te nemen. De kans dat een leerling thuis juist instudeert, is dan groter. Of snel een opname maken die als referentiepunt kan dienen. Maar bij andere leerlingen is het net interessant om dat niet te doen.

Vele opties. Vele ondersteuningsniveaus. En dat had een leraar viool helemaal te pakken. Hij had van alle partituren drie versies: eentje zonder notities, eentje met uitgeschreven vingerzetting en boogstreken en eentje waar ook nog de moeilijke passages een cirkel en uitroepteken kregen. Zijn leerlingen mochten soms ook zelf bepalen welke versie ze nodig hadden.

Sterk opzet.

Herhalen

Posted on by
1

0186-repetition-4.jpg

Het hoeft niet altijd iets nieuws te zijn. Laat leerlingen ook eens een werk/ tekst verschillende keren in hun DKO-loopbaan opnieuw instuderen. Pieter Wispelwey deed het met de cellosuites van Bach. Dit biedt interessante kansen:

  • in M2 is kunnen spelen al een hele uitdaging;
  • bij de herneming in H1 wordt een ander register aangesproken: bijvoorbeeld meer stijlgebonden spelen;
  • en in H3 verwacht je dat het werk een persoonlijke touch krijgt.

Petanque

Posted on by
Beantwoorden

petanque.jpg

Leraren deeltijds kunstonderwijs krijgen meer vertrouwen en autonomie. Maar ook meer verantwoordelijkheid. Nu de centraal georganiseerde examens op heel wat academies minder dominant zijn, ontstaat er bij sommigen onzekerheid. Ze moeten een jaartraject zelf plannen en organiseren. En dat vraag denkwerk. Bijvoorbeeld ijkpunten uitzetten. Want naar iets toewerken, blijft belangrijk.

Vergelijk het met petanque. Als je het kleine balletje niet uitgooit, is er geen spel.

Dus kies je doelen … Niet te ver maar ook zeker niet te dichtbij. Want kunstonderwijs hoort uitdagend te zijn.

Ons vak is mooier geworden

Posted on by
Beantwoorden

cazacumic.jpg

Een leraar piano getuigt:

Na 12 jaar zoeken heb ik eindelijk het goede gevoel te pakken in het lesgeven.  

Daar waar we vroeger een strijd moesten aangaan met de leerlingen om de traditie in ere te houden en het niveau van het repertoire op peil te houden, werken we nu echt aan leerlinggericht lesgeven.

De sfeer op de evaluatieconcerten is opperbest. Die concerten zijn divers en rijk. En de leerlingen zijn daarbij de grote winnaar. Iedereen speelt op zijn niveau een mooi concert. Geen moegestreden leerlingen die met hun laatste krachtinspanning dat moeilijke repertoire komen afhaspelen. Leerlingen die zichzelf kunnen zijn en die authentiek kunnen musiceren met materiaal waar ze zelf achter staan. Het levert veel warmte en tevreden blikken op. Leerlingen spelen nu niet alleen stukken. Ze maken ook al eens iets, ze gaan creatiever aan de slag, sommigen spelen en zingen tegelijkertijd.  

De energie om op deze weg verder te zoeken is op onze academie groot. Het kan alleen maar beter. Van binnen uit zijn we aan het hervormen. Het komt van onszelf door de grote vrijheid binnen het open concept van de artistieke competenties. 

We zijn vandaag weer meer kunstenaar geworden en tegelijkertijd meer pedagoog. De routine is weg. Met de sterke traditie in het achterhoofd zetten we onze oren en ogen weer open naar wat elke leerling te bieden heeft.

Ons vak is veel mooier geworden.  

Aandachtsboog

Posted on by
2

aandachtig-luisteren.jpg

In Knack vertelt pianist Julien Libeer over aandacht. We lijden allemaal onder een verknipte aandachtsboog. Luisteren naar klassieke muziek vraagt zo veel aandacht dat het niet meer van deze tijd lijkt.

Ik hoor veel mensen klagen over het feit dat ze het niet meer kunnen: hun aandacht erbij houden. We moeten daar iets aan doen. Niet alleen omdat we naar Beethoven moeten blijven luisteren. 

Zonder diepgang komen we er niet. Zelf begon ik met iedere dag vijf zinnen over te schrijven in schoonschrift, zo mooi als ik kan. Het idee om kinderen te leren schrijven op een toetsenbord vind ik complete waanzin. Ik weet niet waar ik het gelezen heb, maar intelligentie construeer je via de zintuigen. Als je geen echte materialen voelt, als je niet leert met je handen te schrijven, muziek te maken, te tekenen, dan mis je een dimensie van het mens-zijn. Ik weet niet wat er met de mens en zijn empathie gebeurt, als we alles door een soort virtuele realiteit zullen duwen. Het is niet alleen de vraag welke wereld we onze kinderen nalaten, maar ook welke kinderen we aan onze wereld nalaten. 

Overdrijven

Posted on by
2

nutella-furious-pete1-750x400.jpg

Hoe leren ouders hun kinderen nieuwe woordjes? Ze rekken de klank en leggen extra nadruk. Ze oooooverdrijven. Het is interessant om deze beproefde methode ook op de academie toe te passen.

Als je iets nieuws moet leren, leg het er dan dik op. Moet je hard aan de snaren trekken, doe het met alle macht. Wil je iets duidelijk vertellen, doe het dan overdreven theatraal. Wie het groot oefent, kan het altijd ook kleiner maken. Kan je de volumeknop op 10 zetten? Dan is ook op 2 of 4 geen probleem. Omgekeerd is een stuk moeilijker.