In het DKO hebben vele leraren een sterke artistieke persoonlijkheid. Sommige leraren hebben een bijzonder uitgesproken kijk op kunst en kunstonderwijs. Anderen zijn professionele dwarsliggers en nemen hun taak als autonoom denkend kunstenaar strijdvaardig op.

Die eigenzinnigheid is fantastisch. Een parfum van vrijheid hoort bij kunstonderwijs. Het is interessant dat leerlingen met boeiende kunstenaars in contact komen. Dit is een kern (kunst)onderwijs.

Soms schiet die eigenzinnigheid door en heeft de academie of de persoon zelf er last van. De collectieve doelen van een academie vallen dat niet samen met de persoonlijke drijfveren van de leraar. En dan wordt het spannend en ook moeilijk. Want persoonlijke vrijheid houdt op waar ze het collectief doel in de weg staan. Een academie hoort nu eenmaal meer zijn dan een bundeling van privéleraren.

Op een academie is het zoeken naar een evenwicht tussen autonomie en gemeenschappelijke doelgerichtheid.

Kaizen is Japans voor continue verbetering. Elke dag kleine stapjes vooruit zetten. Om zo, als je dat allemaal optelt, een grote vooruitgang te boeken. Ook duurzaam. Want wat langzaam groeit blijft langer.

Succesvolle kunstenaars stralen altijd kaizen uit. Ze hebben een niet-aflatende wens om beter te worden. En dat is geen negatieve gemoedstoestand. Het is positief vooruit kijken en willen groeien: een ingebakken streven naar kwaliteit.

Ook onze DKO-praktijk is kaizen. We zetten iedere les nieuwe stapjes met onze leerlingen. Zo kunnen we op het einde van hun DKO-loopbaan tevreden vaststelling dat  ze artistiek competent geworden zijn.

En misschien kunnen de 30 blogs van dit schooljaar ook bijdragen tot een meer kaizen kunstdidactiek.

En geef je nu zelf anders les? Dat was de verrassende vraag die een directeur me stelde. Heeft het project artistieke competenties van mij een andere leraar gitaar gemaakt? Het antwoord is ja. Enkele voorbeelden?

Intentiegesprekken zijn voor mij sleutelmomenten. Dan bepalen we samen de route. Ik laat me dan ook graag verrassen door de voorzetten van de leerlingen. En die gesprekken zijn niet vrijblijvend. Ik kom regelmatig terug op de afspraken die we maakten. Onze globale doelen verliezen we niet uit het oog.

Ik heb de schoonheid van vakmanschap herontdekt: herhalen tot het erin zit, nauwkeurig afwerken. Geen angst om leerlingen te laten zwoegen en zweten. Het hoort er gewoon bij. Om daarna, als het zweet opgedroogd is, samen te genieten van dat geleverde werk. Belangrijke nuance: ik zoek manieren om dat vakmanschap zo compact mogelijk aan te bieden zodat er ruimte vrij komt voor andere thema’s.

Kansen tot creatie laat ik niet meer liggen. Vroeger dacht ik nog wel eens: kan dit wel op de academie? Die schroom is verdwenen. Als we nieuwe vondsten doen, is het feest in de klas. Spelen met een partituur is een dagelijkse praktijk geworden. Leerlingen die met eigen werk afkomen, krijgen de volle aandacht. Vele leerlingen spelen ook eigen composities op concerten.

Zo, genoeg teruggekeken. Dit was de laatste blog van dit schooljaar. Geniet binnenkort van een welverdiende vakantie… en tot in september.

Uit een interview met Ramsey Nasr:

Ik ben er meer dan ooit van overtuigd dat onderwijs niet alleen theoretische kennis en praktische vaardigheden moet aanbieden, maar ook moet trachten een kind zaken als meerduidigheid, nuance, empathie en verbeelding bij te brengen. Niet omdat dat zo nobel of chic of menslievend is, maar omdat onze maatschappij anders morgen niet meer bestaat.

Wie op jonge leeftijd in aanraking komt met kunst, kan ervaren dat er een breder palet is dan de drie basiskleuren van zijn bestaan en dat de wereld niet stopt aan de voordeur. In een globaliserende wereld die steeds complexer wordt, zijn zulke ervaringen noodzakelijk.

Bovendien zijn ze makkelijk realiseerbaar. Ikzelf stond verbaasd van wat goed kunstonderwijs vermag, toen een bevriende hoorniste me onlangs vertelde over haar ervaringen als kunstdocente. Ze geeft op projectbasis muziekonderwijs aan jonge leerlingen, van peuters tot pubers. De kinderen leren tijdens haar lessen het muziekinstrumentarium van een orkest kennen, ze ontmoeten de musici, bezoeken repetities en krijgen soms compositieopdrachten rond het muziekstuk.

Wat blijkt?

Jonge kinderen hebben geen enkele moeite met hedendaagse klassieke muziek die volwassenen vaak geïrriteerd als ‘piep-knor’ terzijde schuiven. Piep-knor gaat erin als koek. Kinderen hebben juist meer moeite met Bach, Mozart en al die andere componisten die wijzelf tot het eerbiedwaardige pantheon van de klassieke muziek rekenen. Kinderen zijn avontuurlijk en staan open voor een uiterst moderne en complexe wereld.