360 graden samen

jan-raes-credits-marco-borggreve-kl.jpg

Jan Raes was de toonaangevende directeur van het Koninklijk Concertgebouworkest Amsterdam. In een interview valt op hoeveel belang hij aan samenspel en luisteren hecht.

Samenspel verrijkt. Het leert luisteren naar anderen. In deze desintegrerende tijden is het belangrijk dat kinderen en jongeren leren omgaan met verschillen. Empathie is de stap naar meer wijsheid in het leven.

Ik luister naar mijn orkestleden. Ik heb wekelijks een informeel gesprek met een orkest- en een staflid. Tijdens een gesprek zonder agenda ontdek je briljante ideeën, en niet alleen bij de tafelspringers. Ook de timide mensen krijgen op die manier een kans om hun mening te geven. Uiteraard voeg je daar je eigen visie aan toe, maar je bouwt het beleid wel samen op. Op die manier creëer je een wij-gevoel. Voor een collectief is dat belangrijk: een orkest is meer dan 120 solisten.

En de mooiste:

In een goed orkest luistert iedereen op het podium voortdurend 360 graden naar elkaar.

Songbook

Schermafbeelding 2018-10-19 om 07.31.09.png

De academie van Beringen stelt elk jaar een songbook samen. Dit pakket liedjes en begeleidingen vormt het cement tussen verschillende vakken en opties.

In het muzieklab (MCV) worden de liedjes aangeleerd. Instrumentleraren oefenen de variabele begeleidingen in. Klassen compositie maken arrangementen, leerkrachten dans eenvoudige choreo’s en leerkrachten woord zoeken passende teksten.

Songbook heeft fijne effecten:

  • leraren ontmoeten elkaar om het materiaal te kiezen en aan te maken;
  • leerlingen ervaren via songbook de verschillende vakken meer als een eenheid;
  • en ze hebben na enkele jaren een uitgebreid liedrepertoire dat ze graag blijven zingen, ook als ze 12 jaar of ouder zijn.

En dan is er nog een artistiek surplus: zet twee willekeurige klassen en enkele instrumentisten op een podium en een lied uit het songbook wordt ingezet.

Harde en zachte competenties

screensnapshot-11-05-2016-10-29-15.jpg

Vakmanschap bestaat uit harde competenties. Deze competenties vereisen een hoge mate van precisie. Het zijn bekwaamheden die iedere keer zo correct en identiek mogelijk moeten uitgevoerd worden. Er is meestal maar één weg naar het ideale resultaat. Harde competenties moeten lopen als een Zwitsers horloge: betrouwbaar, accuraat, voorspelbaar en automatisch zonder de minste hapering.

De andere rollen vragen eerder zachte competenties. Hier is eerder flexibiliteit nodig. Zachte competenties ontwikkel je door spel. Je verkent je grenzen in veranderlijke situaties door steeds weer nieuwe en lastige hindernissen te leren overwinnen. Een leraar maakt zich dan ook niet druk om foutjes. Het belangrijkste is dat leerlingen durven uitproberen en leren omgaan met andere contexten.

De twee goed onderscheiden, is de boodschap. Harde en zachte competenties vragen elk een eigen aanpak.